Avrupa'da hayat pahalılığı protestoları büyüyor. Eylülde Paris'in kuzey banliyölerindeki okullarda öğretmen eksikliğine karşı başlayan eylemler, kısa sürede Fransa genelinde geçim sıkıntısı, eğitim koşulları ve kamu hizmetlerine yönelik bir protesto dalgasına dönüştü. Hafta sonu Fransa'da yarım milyondan fazla kişinin sokağa çıktığı bildirilirken benzer gösteriler İtalya, Belçika, Portekiz, İspanya ve Arnavutluk'ta da yaşandı.
5N1K: Kısaca ne oldu?
- Ne oldu? Fransa'da başlayan protestolar hayat pahalılığı eylemlerine dönüştü ve başka Avrupa ülkelerine yayıldı.
- Nerede? Fransa (Paris, Lyon, Marsilya, Bordeaux, Limoges ve diğer kentler), İtalya (Milano, Bologna, Torino), Belçika, Portekiz, İspanya ve Arnavutluk.
- Ne zaman? Eylemler eylülde başladı; en büyük katılım ekim ortasındaki hafta sonunda görüldü.
- Kim? Öğrenciler, sendikalar, Sarı Yelekliler ve geçim sıkıntısından şikâyetçi geniş kesimler; karşısında hükümetler ve güvenlik güçleri.
- Nasıl? Kitlesel yürüyüşler yapıldı; bazı kentlerde polisle çatışma, yağma ve kundaklama yaşandı.
- Neden? Hayat pahalılığı, konut ve kira fiyatları, eğitim koşulları ve kamu hizmetlerindeki sorunlar.
Fransa'da bilanço: 1 ölü, yaklaşık 1.800 gözaltı
ANKA'nın aktardığına göre Fransa'da gösterilere 500 binden fazla kişi katıldı. Paris'teki gösteri sırasında kalp krizi geçiren bir kişi hayatını kaybetti. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez'in bilançosuna göre ülke genelinde yaklaşık 1.800 kişi gözaltına alındı; bunların 855'i Paris'teydi. 500'den fazla emniyet görevlisinin yaralandığı bildirildi. Bazı kaynaklar farklı gözaltı ve yaralı rakamları da aktarıyor; kesin bilanço resmi açıklamalarla netleşecek.
Lyon, Marsilya, Bordeaux, Rennes, Strasbourg, Grenoble, Nice ve Limoges'ta polisle gruplar arasında çatışmalar yaşandı. Paris'te Cumhuriyet Meydanı çevresindeki iş yerleri yağmalandı. Limoges'ta ise 143 yıllık belediye binası kundaklanarak kısmen tahrip edildi. Carrefour'un üst yöneticisi Alexandre Bompard, şirketin 50 mağazasının etkilendiğini, bunlardan 20'sinin yağmalandığını açıkladı.
Macron: "Hiçbir şey şiddeti haklı gösteremez"
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, olaylarda öngörü ve istihbarat toplamada başarısızlıklar olduğunu kabul etti; buna karşın İçişleri Bakanı Nuñez'in istifasını kabul etmedi. Şarku'l Avsat'ın aktardığına göre Macron, "Hiçbir şey şiddeti haklı gösteremez" dedi ve meşru taleplerle sokağa çıkanların, yağma ve yıkıma karışanlardan ayrılması gerektiğini vurguladı. Yağma ve tahribata karışanların hesap vereceğini de söyledi. Başbakan Sébastien Lecornu ise olaylardan aşırı sol grupları ve suç örgütlerini sorumlu tuttu.
Sarı Yelekliler'in ülke genelinde çok sayıda noktada yeni eylem planladığı, Genel İş Konfederasyonu'nun (CGT) ise 5 Kasım için ortak eylem günü ilan ettiği bildirildi.
İtalya, Belçika ve Portekiz'de de sokaklar hareketli
İtalya: Milano'da hayat pahalılığı ve savaş karşıtı gösterilerde polisle çatışma çıktı; polis tazyikli su ve biber gazı kullandı. Bologna ve Torino'da da gerginlik yaşandı. Başbakan Giorgia Meloni, protesto hakkının demokratik olduğunu ancak kentlerin ateşe verilmesinin kabul edilemeyeceğini söyledi. İtalya'da 30 Ekim ve 20 Kasım için genel grev planlandığı da haberlere yansıdı.
Portekiz: Lizbon'da binlerce kişi artan kira ve konut fiyatları, düşük ücretler ve emekli maaşları nedeniyle yürüdü. Yüzlerce gösterici Rossio Meydanı'nda çadır kurdu, benzer bir eylem Porto'da da başladı.
Belçika: Brüksel'de eğitim reformları, üniversite kayıt ücretleri ve yaşam maliyetlerine karşı gösteriler yapıldı; Liège'de de müdahale yaşandı.
İspanya: Eylülde başlayan konut protestoları sürüyor; Madrid'de protestocular çadır kampı kurdu. Ülke, Başbakan Pedro Sánchez'in açıkladığı kasım sonundaki erken seçime hazırlanıyor.
Arnavutluk: Başkent Tiran'da öğrenci protestoları günlerdir sürüyor. Göstericiler Başbakan Edi Rama'nın istifasını isterken Rama bu çağrıları reddetti.
Neden şimdi?
Protestoların ortak paydası, günlük yaşamın giderek pahalanması. Fransa'da tartışma okullardaki öğretmen eksikliği ve kamu hizmetleriyle başladı; Portekiz ve İspanya'da konut ve kira fiyatları öne çıkıyor; Belçika'da eğitim ücretleri gündemde. Farklı ülkelerdeki eylemler aynı örgütün çağrısıyla yapılmıyor, ancak benzer şikâyetlerin aynı dönemde sokağa taşınması, Avrupa'da geçim krizinin siyasetin ana başlığı haline geldiğini gösteriyor.
Sık sorulan sorular
Fransa'daki protestolar neden başladı?
Eylemler eylülde Paris'in kuzey banliyölerindeki okullarda öğretmen eksikliğine karşı başladı, ardından hayat pahalılığı ve kamu hizmetlerine yönelik geniş bir protesto dalgasına dönüştü.
Protestolar hangi ülkelere yayıldı?
Haberlere göre benzer gösteriler İtalya, Belçika, Portekiz, İspanya ve Arnavutluk'ta da yapıldı.
Fransa'da kaç kişi gözaltına alındı?
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez'in bilançosuna göre ülke genelinde yaklaşık 1.800 kişi gözaltına alındı. Bazı kaynaklar daha yüksek rakamlar da aktarıyor.
Kaynaklar
- Cumhuriyet (ANKA): Hayat pahalılığı protestoları Avrupa'ya yayıldı
- Şarku'l Avsat: Fransa'daki protesto dalgası Avrupa'ya yayılıyor
- Yeni Ankara: Avrupa protestoları 2026
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0).
