İzmir'de 117 kişinin hayatını kaybettiği 30 Ekim 2020 depreminin üzerinden bugün tam altı yıl geçti. Merkez üssü Seferihisar açıkları olan 6,6 büyüklüğündeki deprem, saat 14.51'de meydana gelmiş, yaklaşık 15 saniye sürmüş ve en ağır yıkımı merkez üssüne yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Bayraklı ve Bornova'da yaratmıştı. Anadolu Ajansı'nın derlediği verilere göre aradan geçen sürede binlerce konut ve iş yeri hak sahiplerine teslim edilirken, yıkılan binalarla ilgili davaların bir kısmı karara bağlandı, bir kısmı ise sürüyor.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? İzmir'de 117 kişinin öldüğü, 107 kişinin enkazdan sağ çıkarıldığı 6,6 büyüklüğündeki depremin 6. yıl dönümü.
- Kim? Depremden etkilenen İzmirliler; arama kurtarma, hasar tespit ve yeniden inşa çalışmalarını yürüten AFAD, TOKİ ve diğer kurumlar.
- Nerede? Merkez üssü Seferihisar; en ağır yıkım Bayraklı ve Bornova'da yaşandı.
- Ne zaman? 30 Ekim 2020, saat 14.51; bugün altıncı yıl dönümü.
- Nasıl? Yaklaşık 15 saniye süren sarsıntı binaları yıktı; Sığacık'ta deniz suyu sokaklara ulaştı.
- Neden önemli? Depremin bıraktığı dersler, kentsel dönüşüm ve yapı denetimi tartışmalarında güncelliğini koruyor.
15 saniyelik sarsıntı, günlerce süren arama kurtarma
Deprem İzmir'in yanı sıra çevre illerde de hissedildi. Hasar gören bölgelere polis, itfaiye, sağlık ve arama kurtarma ekipleri sevk edildi. Bayraklı'da yıkılan Rızabey, Doğanlar, Yağcıoğlu ve Yılmaz Erbek apartmanları ile Emrah ve Barış sitelerinin enkazlarında günlerce çalışma yürütüldü. Çalışmalar sonunda 107 kişi enkazdan sağ çıkarılırken, 117 kişi hayatını kaybetti.
Enkazdan saatler, hatta günler sonra gelen kurtarma haberleri o günlerin hafızaya kazınan anları arasında yer aldı. Enkazdan 58, 65 ve 91 saat sonra gelen kurtarma haberleri Türkiye'nin dört bir yanında umut kaynağı oldu. Depremin bir başka yüzü ise Seferihisar'ın Sığacık Mahallesi'nde yaşandı: Deniz suyu sokaklara kadar ulaştı, balıkçı barınağı ve marinadaki çok sayıda tekne battı, kıyıdaki ev ve iş yerleri zarar gördü. Sığacık'ta 87 yaşındaki bir kadın da bu nedenle hayatını kaybetti.
213 binden fazla binada hasar tespiti yapıldı
Depremin ardından AFAD koordinasyonunda arama kurtarma, hasar tespit, geçici barınma ve psikososyal destek çalışmaları yürütüldü. Türkiye'nin farklı kentlerinden kamu kurumları, belediyeler ve sivil toplum kuruluşları da depremzedelerin acil ihtiyaçları için seferber oldu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü verilerine göre kent genelinde yaklaşık 213 bin 762 binada hasar tespit çalışması yapıldı. İncelemelerde 9 bin 79 yapının depremden etkilendiği belirlendi. Bunların dağılımı şöyle:
- Acil yıkılacak: 99 yapı
- Ağır hasarlı: 632 yapı
- Orta hasarlı: 580 yapı
- Az hasarlı: 7 bin 768 yapı
5 bin 61 konut ve 357 iş yeri teslim edildi
Depremde zarar gören alanlarda ve kentte belirlenen rezerv bölgelerde yeni konutlar inşa edildi. Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) yürüttüğü projeler kapsamında 5 bin 61 konut ve 357 iş yeri hak sahiplerine teslim edildi.
Yargılamalar: Bazı davalar sonuçlandı, bazıları sürüyor
Yıkılan binalarla ilgili müteahhitler, mühendisler, mimarlar, yapı denetim şirketi yetkilileri ve diğer sorumlular hakkında davalar açıldı. AA'nın aktardığına göre:
- Rızabey Apartmanı (37 kişinin hayatını kaybettiği bina): 20 sanığın yargılandığı dava sürüyor.
- Yağcıoğlu Apartmanı B Blok: Mahkeme, müteahhit ve bina fenni mesulüne 13 yıl 4'er ay hapis cezası verdi.
- Doğanlar Apartmanı B Blok: Yapı müteahhidine 15 yıl, proje müellifine 6 yıl 8 ay, sürveyana 7 yıl 9 ay 10 gün hapis cezası verildi; firari yapı fenni mesulünün dosyası ayrıldı.
- Yılmaz Erbek Apartmanı B Blok: Bazı yapı sahipleri, inşaat mühendisi, yapı denetim şirketi yetkilileri ve fenni mesulün yargılanması sürüyor.
- Emrah Apartmanı (30 kişinin hayatını kaybettiği bina): Fenni memur ve müteahhit olan 2 sanığa 14'er yıl 5'er ay hapis cezası verildi.
- Cumhuriyet Sitesi C Blok (10 kişinin yaralandığı bina): Yapı denetçisine 1 yıl 4 ay 20 gün, bir fenni mesule 2 yıl 9 ay 10 gün hapis cezası verildi, diğer fenni mesul beraat etti.
- Barış Sitesi: Şüphelilerin hayatta olmaması ve kimlik tespiti yapılamaması nedeniyle dava açılamadı.
Bunların yanı sıra inşaat, yenileme ve tadilat ruhsatı işlemlerini yaptığı iddia edilen 6 belediye görevlisi hakkında “bilinçli taksirle öldürme ve yaralama” suçlamasıyla açılan dava devam ediyor. Süren davalarda sanıklar hakkında kesinleşmiş bir hüküm bulunmuyor; masumiyet karinesi geçerli.
Altı yıl sonra geriye kalan
30 Ekim 2020 depremi, Türkiye'nin deprem gerçeğini ve yapı stokunun güvenliğini bir kez daha gündemin merkezine taşımıştı. Uzmanların her yıl dönümünde hatırlattığı gibi, depremde can kayıplarının en büyük nedeni yetersiz yapılar. Bu nedenle binaların deprem dayanımının yetkili kurumlara ve lisanslı mühendislere inceletilmesi, deprem çantasının hazır tutulması ve aile içi afet planının yapılması, alınabilecek en temel önlemler arasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
İzmir depremi ne zaman oldu?
30 Ekim 2020'de, saat 14.51'de, merkez üssü Seferihisar açıkları olan 6,6 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.
İzmir depreminde kaç kişi hayatını kaybetti?
Depremde 117 kişi hayatını kaybetti, 107 kişi enkazdan sağ çıkarıldı.
En çok hasar nerede oldu?
Merkez üssüne yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Bayraklı ve Bornova ilçelerinde. Sığacık'ta ise deniz suyu sokaklara ulaştı.
Depremzedelere kaç konut teslim edildi?
TOKİ projeleri kapsamında 5 bin 61 konut ve 357 iş yeri hak sahiplerine teslim edildi.
Yıkılan binalarla ilgili davalar ne durumda?
Yağcıoğlu, Doğanlar, Emrah ve Cumhuriyet Sitesi davalarında hapis cezaları verildi; Rızabey ve Yılmaz Erbek davaları ile belediye görevlilerine ilişkin dava sürüyor.
Kaynaklar
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (Kamu malı (PD-USGov-Interior-NPS)).
