Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile Libya arasında 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin mutabakat muhtırasını onayladı. Anadolu Ajansı'nın Trablus'tan aktardığına göre karar, Libya'da farklı siyasi kesimlerden destek gördü. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, karar sonrasında Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ve Libya Ulusal Ordusu Komutan Yardımcısı Saddam Hafter ile telefonda görüşerek Temsilciler Meclisi'nin kararı için teşekkür etti.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakat muhtırasını onayladı.
- Kim? Libya Temsilciler Meclisi; karar Libya Devlet Yüksek Konseyi, Saddam Hafter ve çeşitli Libyalı siyasilerce memnuniyetle karşılandı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Libyalı yetkililerle görüştü.
- Nerede? Libya; muhtıra Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarını ilgilendiriyor.
- Ne zaman? Onay 20 Ekim 2026'da verildi; tepkiler 20-21 Ekim'de geldi.
- Nasıl? Meclis kararıyla; Libyalı milletvekili Rabia Eburas'a göre muhtıra oy birliğiyle kabul edildi.
- Neden önemli? Muhtıra, Tobruk merkezli meclisin onayıyla Libya'nın farklı kesimlerinin ortak tutumu haline gelmiş oldu; Doğu Akdeniz'deki enerji ve deniz yetki tartışmaları açısından önemli.
Muhtıra neyi kapsıyor?
Türkiye ile Libya arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırası, 2019 yılında iki ülke hükümetleri arasında imzalandı. Muhtıra, iki ülkenin Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarının belirlenmesine dayanıyor. O tarihte metni imzalayan taraf, Trablus merkezli ve uluslararası alanda tanınan Libya hükümetiydi. Ülkenin doğusunda faaliyet gösteren Temsilciler Meclisi ise muhtırayı uzun süre onaylamamıştı.
Bağımsız Demokratlar Partisi Genel Başkanı Sami es-Sayd'ın Anadolu Ajansı'na yaptığı değerlendirmeye göre muhtıra 2019'dan bu yana mecliste bekliyordu. Anadolu Ajansı'nın haberinde, yeni onayla birlikte daha önce dile getirilen hukuki itirazların giderildiği ve muhtıranın yalnızca Trablus hükümetinin onayladığı bir metin olmaktan çıkarak Libya'nın resmi politikasının bir parçası haline geldiği değerlendirmesine yer verildi.
Ankara'dan teşekkür telefonu
Dışişleri kaynaklarının bildirdiğine göre Bakan Hakan Fidan, Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ve Libya Ulusal Ordusu Komutan Yardımcısı Saddam Hafter ile ayrı ayrı telefonda görüştü. Fidan, görüşmelerde Libya Temsilciler Meclisi'nin muhtırayla ilgili kararı için teşekkürlerini iletti.
Saddam Hafter de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada meclisin onay kararını memnuniyetle karşıladı. Hafter, muhtırayı Libya'nın Akdeniz'deki haklarını ve ekonomik çıkarlarını korumaya yönelik bir araç olarak nitelendirdi. Hafter'e göre muhtıra, ikili ilişkiler, iş birliği, yatırım, uzun vadeli ortaklıklar ve bölgesel diplomasi açısından daha geniş bir ufuk açıyor. Hafter, Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesinin bölge ve Akdeniz ülkeleriyle iş birliğine dair daha geniş bir vizyonun parçası olduğunu ve iş birliğinin eşitlik, karşılıklı saygı ve iyi komşuluk temelinde süreceğini ifade etti.
Devlet Yüksek Konseyi: Olumlu bir adım
Libya Devlet Yüksek Konseyi de yaptığı yazılı açıklamada Temsilciler Meclisi'nin onayını, Libya'nın denizlerdeki egemenlik haklarının ve ulusal çıkarlarının korunması yolunda olumlu bir adım olarak nitelendirdi. Konsey, muhtırayı desteklediğini belirterek ilgili hukuki süreçlerin tamamlanmasının ve yetkili kurumlar arasında koordinasyonun sürdürülmesinin önemine dikkat çekti. Konseye göre bu süreç, Türkiye ile karşılıklı çıkar ve saygıya dayalı ikili iş birliğini güçlendirecek.
Libyalı siyasilerin değerlendirmeleri
Libyalı milletvekili Rabia Eburas, muhtıranın mecliste oy birliğiyle onaylandığını belirterek kararın Libya'nın Doğu Akdeniz'deki pazarlık gücünü artırdığını söyledi. Eburas, Libya Ulusal Petrol Kurumu (NOC) ile Türkiye Petrolleri (TPAO) arasında Haziran 2025'te dört deniz sahasında toplam yaklaşık 10 bin kilometrelik jeofizik ve iki boyutlu sismik araştırma için mutabakat zaptı imzalandığını hatırlattı. Eburas'a göre bu iş birliği yatırım ve istihdam getirebilir, Libya'nın Avrupa'ya gaz tedarikçisi olarak rolünü güçlendirebilir. Eburas, muhtıranın Yunanistan'ı ya da başka bir ülkeyi hedef almadığını da vurguladı.
Libya Siyasi Partiler İttifakı Başkanı ve Halkın Sesi Partisi Genel Başkanı Fethi Şibli de onaya destek verdi. Şibli, Türkiye'nin 2019'da Trablus'a yönelik saldırılar sırasındaki desteğini hatırlatarak Libya'nın Türkiye'nin sismik araştırma deneyimine ihtiyaç duyduğunu söyledi. Sami es-Sayd ise muhtırayı yalnızca koruyucu bir düzenleme değil, petrol ve doğal gaz alanında ekonomik bir yatırım olarak gördüğünü ifade etti.
Bölgesel tartışmalar
Muhtıra, imzalandığı 2019'dan bu yana Doğu Akdeniz'de tartışma konusu. Yunanistan, metnin kendi deniz yetki alanlarını ihlal ettiğini savunarak muhtıraya itiraz ediyor; Mısır da sürece ilişkin kaygılarını dile getiren ülkeler arasında yer aldı. Türkiye ve Libya ise muhtıranın uluslararası hukuka uygun olduğunu savunuyor. Rabia Eburas, kararın bölgedeki dengeleri değiştirebileceğini ve Atina ile Kahire'yi seçeneklerini yeniden değerlendirmeye yöneltebileceğini öne sürdü.
Onay kararının ardından gözler, Libya'daki hukuki sürecin nasıl tamamlanacağına ve NOC-TPAO iş birliği kapsamındaki sismik araştırmaların takvimine çevrildi. Yunanistan ve Mısır'dan karara ilişkin resmi bir tepki, Anadolu Ajansı'nın ilgili haberlerinde yer almıyor.
Sık sorulan sorular
Libya Temsilciler Meclisi neyi onayladı?
Türkiye ile Libya arasında 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin mutabakat muhtırasını onayladı.
Onay ne zaman verildi?
Anadolu Ajansı'nın 21 Ekim 2026 tarihli haberine göre karar 20 Ekim 2026'da alındı.
Türkiye karara nasıl tepki verdi?
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Abdulhamid Dibeybe ve Saddam Hafter ile telefonda görüşerek meclisin kararı için teşekkür etti.
Muhtıra neden önemli?
Muhtıra Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarını belirliyor. Meclis onayıyla birlikte metnin Libya'nın farklı kesimlerince benimsenen resmi politika haline geldiği değerlendiriliyor.
Muhtıraya kimler itiraz ediyor?
Yunanistan, metnin kendi deniz yetki alanlarını ihlal ettiğini savunarak itiraz ediyor; Mısır da kaygılarını dile getiren ülkeler arasında.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Libya Devlet Yüksek Konseyi: Temsilciler Meclisinin Türkiye-Libya deniz yetki muhtırasını onayından memnunuz
- Anadolu Ajansı: Libyalı siyasilerden Temsilciler Meclisinin Türkiye-Libya deniz yetki muhtırasını onaylamasına tam destek
- Anadolu Ajansı: Dışişleri Bakanı Fidan, Libyalı yetkililer Dibeybe ve Hafter ile telefonda görüştü
- T.C. Dışişleri Bakanlığı
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (Kamu malı (NASA)).
