Okullarda yazılı sınavların hazırlanma ve değerlendirilme biçimi bu dönem köklü bir değişikliğe giriyor. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), 20 Ekim 2026 sabahı Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Uygulama Kılavuzu'nu yayımladı. Yeni EBA platformu üzerinden çalışacak sistemle 5, 6 ve 7. sınıflar ile 9, 10 ve 11. sınıflarda toplam 16 dersin okul genelindeki ortak yazılı sınavları; planlamadan soru hazırlamaya, puanlamadan kazanım bazlı analize kadar tek bir dijital ortamda yürütülecek. Sistem, 2026-2027 eğitim öğretim yılı birinci döneminin ilk yazılı sınavlarından itibaren devlet ve özel okulların tamamında uygulanacak.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? MEB, okul genelinde yapılan ortak yazılı sınavların tek bir dijital sistem üzerinden hazırlanıp değerlendirilmesini sağlayan OYSS Uygulama Kılavuzu'nu yayımladı.
- Kim? Millî Eğitim Bakanlığı; sistemden 5-7. sınıf ortaokul ve 9-11. sınıf lise öğrencileri ile bu sınıfların ders öğretmenleri etkileniyor.
- Nerede? Türkiye genelindeki resmi ve özel ortaokul ve liseler; sistem yeni EBA platformu ve e-Okul üzerinden işliyor.
- Ne zaman? Kılavuz 20 Ekim 2026'da yayımlandı. Eğitimler 19-23 Ekim'de, deneme kullanımı 26 Ekim'e kadar sürüyor; 26 Ekim'den itibaren tüm ortak sınav işlemleri sistem üzerinden yapılacak.
- Nasıl? Zümre öğretmenleri senaryo seçip iki açık uçlu soruyu kendileri yazıyor, kalan sorular yaklaşık 8 bin soruluk havuzdan geliyor; puanlar soru bazında e-Okul'a giriliyor.
- Neden önemli? Bakanlık, okullar ve bölgeler arasında ölçme standardını birleştirmeyi, yıl sonu puanlarını daha nesnel hale getirmeyi ve öğrenciye kazanım bazında geri bildirim vermeyi hedefliyor.
Hangi sınıflar ve dersler kapsamda?
Bakanlığın açıklamasına göre sistem iki kademede toplam 16 dersi kapsıyor. Ortaokulda 5, 6 ve 7. sınıflarda şu dersler yer alıyor:
- Türkçe
- Matematik
- Fen bilimleri
- Sosyal bilgiler
- Din kültürü ve ahlak bilgisi
- İngilizce (7. sınıf hariç)
Lisede ise 9, 10 ve 11. sınıflarda şu dersler kapsamda:
- Türk dili ve edebiyatı
- Matematik
- Fizik
- Kimya
- Biyoloji
- Tarih
- Coğrafya
- Felsefe
- Din kültürü ve ahlak bilgisi
- İngilizce (11. sınıf hariç)
Kılavuzdaki istisnaya göre 7. ve 11. sınıflardaki İngilizce dersi bu uygulamaya dahil edilmedi. Bakanlığın açıkladığı sınıf listesinde 8. ve 12. sınıflar yer almıyor; açıklamada bu sınıflara ilişkin ayrı bir bilgi verilmedi.
Sınav nasıl hazırlanacak?
Yeni sistemde sınav kâğıdı tek bir öğretmenin elinden değil, ortak bir sürecin sonunda çıkıyor. İşleyiş kabaca şöyle:
- Senaryo seçimi: Her dersin zümre öğretmenleri, bakanlığın yayımladığı konu soru dağılım tablolarında yer alan senaryolardan birini seçiyor.
- Öğretmenin yazdığı sorular: Seçilen senaryo için iki farklı öğrenme çıktısına yönelik iki açık uçlu soru, puanlama anahtarıyla birlikte öğretmenler tarafından hazırlanıyor.
- Havuzdan gelen sorular: Sınavın geri kalan soruları sistemdeki soru havuzundan alınıyor.
- Zorluk ve puan: Öğretmenler her soru için kolay, orta ya da zor seviyesini ve sorunun puan değerini mesleki değerlendirmelerine göre belirliyor.
- Erişim zamanı: Havuzdaki sorular, sınavdan 4 gün önce öğretmenlerin erişimine açılıyor.
Bakanlık, ilk dönemin ilk ortak sınavlarından önce havuza yaklaşık 8 bin soru aktarılacağını, ardından her sınav dönemi için yaklaşık 8 bin yeni soru geliştirilmesinin hedeflendiğini bildirdi. Böylece soru havuzu her dönem büyüyerek farklı zorluk seviyelerinde, beceri temelli açık uçlu sorulardan oluşan geniş bir kaynağa dönüşecek.
Not artık yalnızca bir sayı olmayacak
Sistemin belki de en çok veliyi ilgilendiren yanı değerlendirme aşaması. Sınav okunduktan sonra öğretmenler, her öğrencinin her sorudan aldığı puanı ayrı ayrı e-Okul'a girecek. Sorular öğrenme çıktılarıyla eşleştirildiği için sistem, öğrencinin hangi kazanımda güçlü olduğunu, hangisinde desteğe ihtiyaç duyduğunu otomatik olarak gösterecek.
Bu analizler öğrenci, sınıf ve şube düzeyinde üretilecek. Öğrenciler yalnızca toplam puanlarını değil, kazanım bazındaki sonuçlarını da görebilecek. Aynı dersten farklı zamanlarda yapılan sınavların sonuçları karşılaştırılarak öğrencinin gelişimi dönem boyunca izlenebilecek. Öğretmenler de bu verilere bakarak sınıflarında hangi konuların yeniden ele alınması gerektiğini daha kolay tespit edebilecek.
Takvim: Eğitimler sürüyor, 26 Ekim'de canlı kullanım
Bakanlığın paylaştığı takvime göre öğretmenlere yönelik eğitim ve bilgilendirme çalışmaları 19-23 Ekim tarihlerinde yapılıyor. Öğretmenler 26 Ekim'e kadar sistemde deneme amaçlı uygulama yapabilecek. 26 Ekim'den itibaren ise okul genelindeki ortak sınavlara ilişkin tüm işlemler sistem üzerinden yürütülecek. Birinci dönem ilk yazılı sınavları, bakanlığın kılavuzla birlikte yayımladığı uygulama takvimine göre yapılacak.
Bakanlık neden böyle bir sisteme geçiyor?
Sistem, MEB'in 16 Ekim'de İstanbul Ataşehir Ahmet Keleşoğlu Fen Lisesi'nde düzenlediği tanıtım programında kamuoyuna anlatılmıştı. Programda konuşan Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Ömer Faruk Yelkenci, bakanlığın ölçme ve değerlendirmeyi eğitimin sonunda yapılan bir işlem olarak değil, öğrenmeyi iyileştiren ve öğretmeni destekleyen bir süreç olarak gördüğünü ifade etti. Yelkenci, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile sonuç odaklı değerlendirmeden süreç odaklı ve gelişimsel bir yaklaşıma geçildiğini, açık uçlu soruların eleştirel ve yaratıcı düşünmeyi desteklediğini vurguladı. Bakanlık açıklamasına göre ilerleyen aşamada yapay zekâ destekli soru yazımı ve açık uçlu yanıtların puanlanması gibi uygulamaların da sisteme entegre edilmesi planlanıyor.
Bakanlığın açıkladığı hedefler arasında okullardaki ölçme kalitesini artırmak, farklı bölgeler ve okul türleri arasında sınavların tutarlılığını sağlamak, yıl sonu puanlarının nesnelliğini güçlendirmek ve geri bildirim yoluyla öğrenci gelişimini desteklemek bulunuyor. Uzun vadede ise her öğrencinin öğrenme sürecini eğitim hayatının başından itibaren izleyebilen, güvenilir ve geçerli sonuçlar üreten bir yapı kurulması amaçlanıyor.
Ülke geneli ortak sınavlardan farkı ne?
MEB, 2023-2024 eğitim öğretim yılından bu yana belirli sınıf ve derslerde tüm Türkiye'de aynı gün ve saatte yapılan “ülke geneli ortak yazılı sınavlar” da uyguluyor. OYSS ise bundan farklı olarak okul genelinde yapılan ortak yazılı sınavların hazırlanma ve değerlendirilme sürecini standart hale getirmeye odaklanıyor. Yani sorular yine okuldaki zümre öğretmenlerinin seçimi ve katkısıyla şekilleniyor; ancak senaryolar, soru havuzu ve puan girişi bakanlığın ortak dijital altyapısı üzerinden yürüyor.
Sık sorulan sorular
Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) nedir?
Okul genelinde yapılan ortak yazılı sınavların planlanması, soruların hazırlanması, puanlanması ve öğrenci, sınıf ve şube bazında analiz edilmesini sağlayan, yeni EBA platformu üzerinden çalışan dijital ölçme sistemidir.
Hangi sınıflar sisteme dahil?
Ortaokulda 5, 6 ve 7. sınıflar; lisede 9, 10 ve 11. sınıflar. Devlet ve özel okulların tamamı kapsamda.
İngilizce sınavları da bu sistemle mi yapılacak?
Evet, ancak 7. sınıf ve 11. sınıf İngilizce dersleri kapsam dışında tutuldu.
Sorular nereden gelecek?
Zümre öğretmenleri seçtikleri senaryo için iki açık uçlu soruyu kendileri yazıyor; kalan sorular bakanlığın yaklaşık 8 bin soruluk havuzundan alınıyor. Havuz soruları sınavdan 4 gün önce öğretmenlere açılıyor.
Sistem ne zaman başlıyor?
Eğitimler 19-23 Ekim'de, deneme kullanımı 26 Ekim'e kadar sürüyor. 26 Ekim 2026'dan itibaren tüm ortak sınav işlemleri sistem üzerinden yürütülecek.
Veliler sonuçları nasıl görecek?
Puanlar soru bazında e-Okul'a girileceği için öğrenciler ve veliler toplam notun yanı sıra kazanım bazındaki güçlü yönleri ve desteğe ihtiyaç duyulan alanları da görebilecek.
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı: Ortak Yazılı Sınav Sistemi Uygulama Kılavuzu yayımlandı
- Millî Eğitim Bakanlığı: “Ortak Yazılı Sınav Sistemi” tanıtım programı düzenlendi
- Anadolu Ajansı: MEB, ortak yazılı sınav sistemi kılavuzunu yayımladı
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
