Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigorta şirketinin bir araç sahibi hakkında Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi'ne (SİSBİS) işlediği kaydın silinmesi için açılan davada görevli mahkemenin asliye ticaret değil tüketici mahkemesi olduğuna hükmetti. Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz talebi üzerine verilen karar, 23 Ekim 2026 tarihli ve 33409 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Daire, davaya bakan ticaret mahkemesinin kararını “sonuca etkili olmamak üzere” kanun yararına bozdu. Bu nedenle davayı kazanan araç sahibinin elde ettiği sonuç değişmiyor; karar, benzer davalarda hangi mahkemeye başvurulacağı konusunda yol gösterici nitelik taşıyor.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Yargıtay, SİSBİS kaydının silinmesi istemiyle sigorta şirketine karşı açılan davada tüketici mahkemesinin görevli olduğuna karar verdi; ticaret mahkemesinin esastan verdiği karar kanun yararına bozuldu.
- Kim? Yargıtay 4. Hukuk Dairesi; kanun yararına temyiz yoluna Adalet Bakanlığı başvurdu. Davanın tarafları bir araç sahibi ile aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasını yapan sigorta şirketi.
- Nerede? Dava İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde görüldü; karar Ankara'da Yargıtay'da verildi ve Resmî Gazete'de yayımlandı.
- Ne zaman? Karar 30 Mart 2026'da oy birliğiyle verildi, 23 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı. İlk derece kararı 26 Şubat 2025 tarihli.
- Nasıl? Daire, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki tanımları ve görev hükmünü esas aldı; Türk Ticaret Kanunu'ndaki ticari dava düzenlemesinin bu uyuşmazlığa uygulanamayacağını belirtti.
- Neden önemli? Daireye göre sigorta şirketi “sağlayıcı”, aracı hususi kullanan ve tacir olmayan araç sahibi “tüketici”, aralarındaki ilişki de tüketici işlemi sayılıyor.
Dava nasıl başladı?
Resmî Gazete'de yayımlanan ilama göre davacı araç sahibinin otomobili, 17 Aralık 2009 ile 17 Aralık 2010 arasını kapsayan bir zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası poliçesiyle davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalıydı. Bu dönemde, 20 Mayıs 2010 tarihli maddi hasarlı bir kaza tespit tutanağı düzenlendi ve davacının aracının başka bir araçla çift taraflı kazaya karıştığı kayda geçirildi. Sigorta şirketi bu tutanak üzerine bir hasar dosyası açtı ve araç sahibi aleyhine SİSBİS kaydı oluşturuldu.
Davacı tarafın dilekçesine göre araç sahibi hiçbir kazaya karışmamıştı, tutanak onun bilgisi dışında düzenlenmişti ve tutanakta imzası yoktu. Araç sahibi kayıttan 2019 yılında tesadüfen haberdar olduğunu, kaydın silinmesi için sigorta şirketine defalarca, en son 24 Haziran 2023'te başvurduğunu, ardından Sigorta Bilgi Merkezi'ne de başvurduğunu ancak sonuç alamadığını ileri sürdü. Davacı ayrıca bu kayıt nedeniyle kara listeye alındığını ve 10 yılı aşkın süredir sigorta hizmetlerinden yararlanamadığını belirterek kaydın haksız olduğunun tespitini ve düzeltilmesini istedi. Dava 6 Eylül 2023'te açıldı.
Sigorta şirketi ne savundu?
İlama göre davalı sigorta şirketi, cevap dilekçesinde öncelikle mahkemenin görevsiz olduğunu ve davaya tüketici mahkemesinin bakması gerektiğini ileri sürdü. Şirket ayrıca husumetin Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne yöneltilmesi gerektiğini savundu. Savunmaya göre karşı aracın sahibinin ihbarı üzerine hasar dosyası açılmış, yaptırılan ekspertiz incelemesinde karşı araçtaki hasarların beyan edilen kazayla uyumsuz olduğu belirlenmiş ve karşı araç sahibi hasar talebinden feragat etmişti. Şirket, “Yanlış Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi, Kaydı ve Bu Uygulamalarla Mücadele Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in 11. maddesi uyarınca ilgili bilgilerin SİSBİS veri tabanına bildirildiğini, 2019'daki şikâyet başvurusu sonrasında kaydın kontrol edildiğini ve silinmeyeceğinin davacıya bildirildiğini aktardı.
Ticaret mahkemesi kaydın düzeltilmesine hükmetti
İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, dosyayı bilirkişiye inceletti. 11 Haziran 2024 tarihli bilirkişi raporunda, kaza tespit tutanağında araç sahibinin imzasının bulunmadığı, tutanakta aracın sürücüsü olarak başka bir kişinin göründüğü, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarında ise araç sahibinin sürücü olarak yer aldığı ve iki kaydın birbiriyle uyumlu olmadığı tespit edildi. Raporda, hasar dosyasındaki fotoğraflarda yalnızca karşı aracın görüldüğü, davacının aracına ait hasarlı bir fotoğraf bulunmadığı da belirtildi.
Bilirkişi, söz konusu yönetmeliğin 11. maddesinin sigorta şirketlerine, yanlış sigorta uygulaması şüphesiyle tazminat talebini reddettiklerinde durumu ilgiliye yazılı olarak bildirme yükümlülüğü getirdiğini hatırlattı; dosyada SİSBİS kaydı oluşturulmadan önce davacıya bildirim yapıldığını gösteren bir belge bulunmadığını kaydetti. Mahkeme, araç sahibinin kazadan bilgisi olup olmadığının ispata muhtaç olduğu gerekçesiyle 26 Şubat 2025'te davayı kabul etti, SİSBİS kaydının bulunmadığının tespitine ve kayıtların düzeltilmesine karar verdi. Karar kesin olarak verildiği için taraflarca temyiz edilemedi.
Adalet Bakanlığı neden itiraz etti?
Adalet Bakanlığı, kesinleşen karara karşı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 363. maddesinde düzenlenen kanun yararına temyiz yoluna başvurdu. Bakanlık, araç sahibinin kendi zorunlu mali sorumluluk sigortacısına dava açtığını, aracın hususi kullanımda olduğunun poliçede de yazdığını, dolayısıyla davacının tüketici, sigorta şirketinin ise sağlayıcı olduğunu belirtti. Bakanlığa göre mahkemenin davayı görev yönünden usulden reddetmesi gerekirken esasa girerek karar vermesi usul ve yasaya aykırıydı.
Yargıtay'ın gerekçesi
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Bakanlığın talebini yerinde buldu. Daire, 6502 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre kanunun her türlü tüketici işlemini ve tüketiciye yönelik uygulamayı kapsadığını hatırlattı. Kanunun 3. maddesindeki tanımlara göre sigorta şirketinin “sağlayıcı”, uyuşmazlık konusu hizmetin “hizmet”, davacının ise “tüketici” konumunda olduğunu; sigortaya ilişkin işlemin de kanunda sayılan sözleşme ve hukuki işlemler kapsamında bir tüketici işlemi olduğunu vurguladı. Daireye göre uyuşmazlık, sigorta hizmeti sunan şirketin tüketiciye yönelik uygulamalarından doğuyor.
Kararda, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1401 ve devamındaki maddelerde sigorta hukukuna ilişkin düzenlemeler bulunduğu ve aynı kanunun 4. maddesine göre bu konulardan doğan davaların ticari dava sayıldığı da ele alındı. Ancak Daire, 6502 sayılı Kanun'un 83. maddesinin ikinci fıkrasındaki “Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olması, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez.” hükmünün özel bir düzenleme olduğunu belirtti. Bu nedenle taraflardan birinin tüketici olduğu bu uyuşmazlıkta TTK'nın görev kuralının dikkate alınamayacağı sonucuna vardı.
Daire, dosyada taraflar arasında ticari bir alım satım olmadığını, davacının tacir olmadığını ve aracın ticari nitelikte bulunmadığını tespit etti. 6502 sayılı Kanun 28 Kasım 2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanıp 28 Mayıs 2014'te yürürlüğe girdiği, dava ise 6 Eylül 2023'te açıldığı için bu kanunun uygulanması gerektiğini belirtti. Kanunun 73. maddesi gereğince davaya bakma görevinin tüketici mahkemesine ait olduğuna hükmetti.
Kararda ayrıca mahkemenin görevli olmasının HMK'nın 114. maddesi uyarınca bir dava şartı olduğu, 115. maddesi gereğince de mahkemenin dava şartlarını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırması gerektiği hatırlatıldı. Daire, ticaret mahkemesinin görevsizlik nedeniyle davayı usulden reddetmesi gerekirken esasa girerek karar vermesini usul ve yasaya aykırı buldu ve kararı oy birliğiyle kanun yararına bozdu.
Bozma kararı araç sahibini etkiliyor mu?
Hayır. HMK'nın 363. maddesine göre kanun yararına bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz; Yargıtay da bozmayı açıkça “sonuca etkili olmamak üzere” yaptı. Aynı maddeye göre bozma kararının bir örneği Adalet Bakanlığına gönderiliyor ve Bakanlık tarafından Resmî Gazete'de yayımlanıyor. Böylece karar, somut davanın sonucunu değiştirmeden, SİSBİS kaydına itiraz etmek isteyen araç sahiplerinin hangi mahkemeye başvurması gerektiği konusunda Yargıtay'ın görüşünü kamuoyuna duyurmuş oluyor. Kararda görevin belirlenmesinde davacının tacir olmaması ve aracın hususi kullanımda bulunması dikkate alındığından, ticari araçlar ya da tacirler bakımından farklı değerlendirme yapılabileceği göz önünde tutulmalı. Benzer bir sorun yaşayanların hukuki süreç başlatmadan önce bir avukattan destek alması önerilir.
Sık sorulan sorular
SİSBİS nedir?
SİSBİS, Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi'nin kısaltması. Karara göre bu veri tabanı Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi nezdinde, yanlış sigorta uygulamalarına ilişkin yönetmelik kapsamında oluşturuluyor ve sigorta şirketleri bildirimlerini bu sisteme yapıyor.
Yargıtay hangi mahkemeyi görevli saydı?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigorta şirketine karşı SİSBİS kaydının silinmesi istemiyle açılan bu davada 6502 sayılı Kanun'un 73. maddesi gereğince tüketici mahkemesinin görevli olduğuna hükmetti.
Neden ticaret mahkemesi değil de tüketici mahkemesi?
Daireye göre davacı tacir değil, aracı ticari değil ve sigorta şirketiyle ilişkisi bir tüketici işlemi. 6502 sayılı Kanun'un 83/2 maddesi, başka kanunlarda düzenleme olmasının tüketici mahkemesinin görevini engellemeyeceğini öngörüyor.
Araç sahibinin kazandığı dava geçersiz mi oldu?
Hayır. Bozma “sonuca etkili olmamak üzere” yapıldı. HMK'nın 363. maddesine göre kanun yararına bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmıyor.
Karar ne zaman verildi, nerede yayımlandı?
Karar 30 Mart 2026'da oy birliğiyle verildi (Esas 2025/12146, Karar 2026/3403) ve 23 Ekim 2026 tarihli, 33409 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Kanun yararına temyiz yoluna kim başvurabilir?
HMK'nın 363. maddesine göre kesin olarak verilen ya da istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşen kararlara karşı bu yola Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı başvurabiliyor.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 23 Ekim 2026, Sayı 33409: Yargıtay 4. Hukuk Dairesine Ait Karar (E. 2025/12146, K. 2026/3403)
- Anadolu Ajansı: Yargıtaydan “araç hasar bilgisi silinmesi davasında tüketici mahkemesi görevlidir” kararı
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (Public domain (PD-user)).
