Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), ortaokul ve lise öğrencilerinin Türkçe, matematik ve fen bilimlerinde ne kadar öğrendiğini ve hangi beceri düzeyine ulaştığını “Okul Tabanlı İzleme” adı verilen yeni bir uygulamayla ölçecek. Uygulamada hem çoktan seçmeli hem de açık uçlu sorular kullanılacak. Plan, 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda yer alıyor. Anadolu Ajansı (AA) da programın eğitim başlığındaki ölçme ve değerlendirme hedeflerini bugün haberleştirdi. Aynı bölümde, 4, 8 ve 10. sınıflara yönelik ABİDE araştırmasının elektronik ortama taşınması ve açık uçlu soruların yapay zekâ ile puanlanması gibi dikkat çeken başka adımlar da bulunuyor.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? MEB, ortaokul ve liselerde Türkçe, matematik ve fen bilimleri alanlarında çoktan seçmeli ve açık uçlu sorular içeren Okul Tabanlı İzleme uygulayarak öğrencilerin öğrenme çıktılarını ve beceri düzeylerini belirleyecek.
- Kim? Uygulamanın sorumlu kuruluşu Millî Eğitim Bakanlığı. Hedef, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının (SBB) hazırladığı yıllık programda yer alıyor.
- Nerede? Türkiye genelindeki ortaokul ve liselerde. ABİDE araştırması ise 4, 8 ve 10. sınıf düzeyindeki öğrencileri kapsıyor.
- Ne zaman? Tedbirler 2027 yılı için planlandı. Program 27 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı; AA'nın haberi 1 Kasım 2026'da çıktı.
- Nasıl? Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında yeterlilik temelli bir ölçme ve değerlendirme sistemi kurulacak; bilgi ve iletişim teknolojileri, e-ABİDE ve yapay zekâ destekli puanlama gibi araçlar kullanılacak.
- Neden önemli? Kalkınma planındaki “bireyin gelişimini temel alan ve uzun vadeli öğrenme sürecini de içeren ölçme ve değerlendirme sistemi” hedefinin somut adımları olan bu tedbirler, öğrencilerin yalnızca sınav sonucuyla değil, okul içindeki gelişimiyle de izlenmesini amaçlıyor.
Okul Tabanlı İzleme nedir?
Yıllık programın eğitim bölümünde, Kalkınma Planı'nın 665. politikası altında “Ölçme ve değerlendirme sistemi yeterlilik temelli olarak eğitimin tüm kademelerinde yapılandırılacaktır” başlıklı bir tedbir yer alıyor. Bu tedbirin üçüncü faaliyeti, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında ortaokul ve liselerde Türkçe, matematik ve fen bilimleri alanlarında Okul Tabanlı İzleme yapılmasını öngörüyor. Programdaki ifadeye göre bu izleme, “çoktan seçmeli ve açık uçlu sorular” içerecek ve öğrencilerin “öğrenme çıktıları ile beceri düzeyleri” bu yolla belirlenecek.
Programda uygulamanın hangi ay başlayacağı, kaç okulda ya da hangi sınıf düzeylerinde yapılacağı, sonuçların not ya da geçiş sistemine etki edip etmeyeceği gibi ayrıntılar yer almıyor. Bu nedenle uygulamanın bir “sınav” mı yoksa yalnızca durum tespiti amaçlı bir izleme mi olacağı, MEB'in yapacağı ayrıntılı düzenlemeyle netlik kazanacak.
Aynı tedbir altında iki faaliyet daha sayılıyor: İlkokullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin mesleki yeterliklerini geliştirmek için eğitimler düzenlenecek ve öğretmenlerin sınıf içinde kullanabileceği, süreç odaklı ve oyun temelli etkinlik örnekleri içeren ölçme-değerlendirme materyalleri hazırlanacak.
ABİDE elektronik ortama taşınıyor
Programda “Ölçme ve değerlendirmede bilgi ve iletişim teknolojileri aktif olarak kullanılacaktır” başlıklı ayrı bir tedbir de bulunuyor. Bu tedbirin ilk faaliyeti Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE) araştırmasıyla ilgili. Programdaki tanıma göre ABİDE, iki yıllık döngüler halinde yürütülen ve 4, 8 ve 10. sınıf düzeyindeki öğrencilerin öğrendikleri bilgi ve becerileri günlük yaşamda kullanabilme yeterliliğini ve zihinsel yetkinlik düzeylerini ölçmeyi amaçlayan bir araştırma. 2027'de bu araştırmanın elektronik ortamda, e-ABİDE olarak yapılması hedefleniyor.
Aynı başlık altında üç faaliyet daha yer alıyor. Ortaokul öğrencilerinin Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinde kazandıkları dijital becerilerin düzeyi ortaya konulacak. Merkezî sınavların değerlendirilmesinde teknolojik gelişmelere uygun yeni yöntemler uygulanacak. Programın en çok dikkat çeken maddelerinden biri ise şu: Açık uçlu sorulara verilen cevapların puanlanması yapay zekâ kullanılarak sağlanacak. Programda bu puanlamanın hangi sınav ya da uygulamalarda kullanılacağına dair ayrıntı verilmiyor.
Türkçenin dört temel becerisi ölçülecek
Programın ölçme-değerlendirme bölümündeki bir diğer tedbir Türkçeye ayrılmış. Türkçenin doğru ve güzel kullanımını geliştirmek amacıyla farklı sınıf düzeylerinde dört temel dil becerisinin, yani okuma, yazma, dinleme ve konuşmanın değerlendirilmesine yönelik ölçme araçları geliştirilecek. Programda bu ölçme araçlarının hangi sınıf düzeylerinde ve ne zaman kullanılacağı belirtilmiyor.
MEBİ'ye yapay zekâ asistanı, EBA'ya yeni içerik
Yıllık program, eğitim sisteminin olağanüstü durumlara karşı daha dayanıklı ve esnek hale getirilmesini de hedefliyor. Bu kapsamda MEBİ Bireysel Öğrenme Platformu'nun içerikleri 11. ve 12. sınıflar için hazırlanarak sisteme yüklenecek; platforma öğrenme analitiği ve yapay zekâ destekli bir asistan geliştirilecek, platform diğer dijital eğitim platformlarıyla entegre edilecek. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne göre 9. ve 10. sınıflar için de MEBİ'ye e-içerikler eklenecek. Yabancı dil öğretimine yönelik dijital içerikler de bir platform üzerinden kullanıma sunulacak.
Eğitim Bilişim Ağı (EBA) için ise öğretim materyali, eğitsel video, simülasyon, zenginleştirilmiş kitap ve TRT EBA TV programlarının üretilmesine devam edilecek. Mesleki eğitimde iş başı eğitim ve uygulamaya dayalı sınavların dijital ortamda yapılmasına katkı sağlayabilecek teknolojilerin değerlendirilmesi için de sektör temsilcileriyle tematik toplantılar düzenlenecek. Okullarda fiber altyapı ve etkileşimli tahta kullanımının yaygınlaştırılması da tedbirler arasında.
Öğretmenlik ve okul yöneticiliğinde yeni adımlar
Programda öğretmen yetiştirme sürecinin, mesleğe kabulden önceki eğitimden başlayarak mesleğe kabul, mesleki gelişim ve kariyer gelişimi aşamalarıyla birlikte yeniden yapılandırılması hedefi de yer alıyor. Bu çerçevede öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri Maarif Modeli doğrultusunda güncellenecek; uzman öğretmenlik ve başöğretmenliğe geçişte uygulanan eğitim programlarının içeriği yenilenecek. Eğitim yöneticiliğinin profesyonel bir meslek olarak düzenlenmesi hedefi kapsamında Eğitim Kurumları Yönetici Yetiştirme Programı'na yönelik faaliyetler yürütülecek.
Arka plan: Maarif Modeli ve PISA 2025
Programın durum değerlendirmesine göre Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları 2024-2025 eğitim öğretim yılında 1., 5., ortaöğretim hazırlık ve 9. sınıflarda uygulanmaya başladı; 2026-2027 eğitim öğretim yılında 3., 7. ve 11. sınıflarda da uygulamaya geçildi. Belgede, OECD'nin 15 yaş grubundaki öğrencilere üç yılda bir uyguladığı PISA'nın 2025 turuna da yer veriliyor. Programa göre Türkiye'de uygulama 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında 56 ildeki 203 okuldan 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla yapıldı. Türkiye 2022'ye kıyasla fen bilimlerinde 18, okuma becerilerinde 16, matematikte 9 puan artış sağladı; fen ve okumada OECD ortalamasının üzerine çıkarken matematikte ortalamaya yaklaştı.
Strateji ve Bütçe Başkanlığının açıklamasına göre yıllık programdaki tedbirler, bir yıl içinde gerçekleştirilebilecek somut ve ölçülebilir adımlar olarak tasarlandı ve uygulamaları üç ayda bir izlenip değerlendirilecek. Okul Tabanlı İzleme'nin takvimi ve uygulama esasları için MEB'in yapacağı duyurular takip edilecek.
Sık sorulan sorular
Okul Tabanlı İzleme nedir?
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'na göre, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında ortaokul ve liselerde Türkçe, matematik ve fen bilimleri alanlarında çoktan seçmeli ve açık uçlu sorularla öğrencilerin öğrenme çıktılarını ve beceri düzeylerini belirlemeye yönelik bir uygulama.
Okul Tabanlı İzleme ne zaman başlayacak?
Tedbir 2027 yılı programında yer alıyor. Programda kesin bir başlangıç tarihi ya da uygulama takvimi verilmedi; ayrıntıların MEB tarafından açıklanması bekleniyor.
Hangi derslerde uygulanacak?
Programa göre Türkçe, matematik ve fen bilimleri alanlarında uygulanacak.
e-ABİDE nedir?
İki yıllık döngülerle 4, 8 ve 10. sınıf öğrencilerinin bilgi ve becerilerini günlük yaşamda kullanabilme yeterliliğini ölçen ABİDE araştırmasının elektronik ortamda yapılacak hali.
Açık uçlu sorular yapay zekâ ile mi puanlanacak?
Yıllık programda “yapay zekâ kullanımı ile açık uçlu sorulara ait cevapların puanlanması sağlanacaktır” ifadesi yer alıyor. Hangi sınav veya uygulamalarda kullanılacağı belirtilmedi.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: MEB, öğrencilerin beceri düzeylerini okul tabanlı izlemeyle belirleyecek (1 Kasım 2026)
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı: 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı: 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı (PDF)
- Resmî Gazete: 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
