Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın çatı şirketi Meta, ABD'nin New Mexico eyaletinde görülen tüketiciyi koruma davasında 25 milyar dolar ödemeye mahkûm edildi. Eyaletin başkenti Santa Fe'deki Birinci Yargı Bölgesi Mahkemesi'nde görev yapan Yargıç Francis Mathew, kararı yerel saatle 21 Ekim 2026 Çarşamba günü açıkladı. Dava, yıllar önce dünya gündemine oturan Cambridge Analytica veri skandalına dayanıyor. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre bu tutar, Meta'ya bugüne kadar kesilen en büyük ceza. Şirket ise karara itiraz edeceğini açıkladı.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Meta'ya, Facebook kullanıcılarını gizlilik konusunda yanılttığı gerekçesiyle 25 milyar dolarlık ceza verildi.
- Kim? New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez'in açtığı davada Yargıç Francis Mathew; davalı taraf Meta.
- Nerede? ABD'nin New Mexico eyaleti, Santa Fe'deki Birinci Yargı Bölgesi Mahkemesi.
- Ne zaman? Karar 21 Ekim 2026'da (yerel saat) açıklandı; jüri kararı eylül ayında verilmişti.
- Nasıl? Jüri, Meta'nın eyaletin tüketiciyi koruma yasalarını 43 milyondan fazla kez ihlal ettiğine hükmetti; ceza miktarını yargıç belirledi.
- Neden önemli? Cambridge Analytica skandalında yaklaşık 87 milyon Facebook profilinin verisinin üçüncü bir tarafa geçmesi ve kullanıcıların bu konuda yanıltılması.
Jüri eylülde karar vermişti, cezayı yargıç belirledi
New Mexico Başsavcılığı davayı 2021'de açmıştı. ABC News'in haberine göre jüri, eylül ayında Meta'nın eyaletin tüketiciyi koruma yasalarını 43 milyondan fazla kez ihlal ettiğine karar verdi. Jürinin değerlendirdiği başlıklar arasında şirketin kullanıcılara yönelik 34 ayrı açıklaması yer aldı. Aynı jüri, eyaletin Facebook'un zararlı içerikleri, örneğin COVID-19 ile ilgili yanlış bilgileri kaldırma konusunda gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu yönündeki iddiasını ise kabul etmedi.
Ceza miktarının belirlenmesi yargıca kaldı. Eyalet, mahkemeden 35 milyar doların üzerinde bir para cezası talep etmişti. Meta'nın avukatları ise cezanın 3,4 milyar doları geçmemesi gerektiğini, bunun 10 katı ya da daha fazlası düzeyindeki bir tutarın hukuka uygun yargılanma ilkesini çiğneyeceğini savundu. Yargıç Mathew, iki rakam arasında bir yerde durarak 25 milyar dolarlık cezaya hükmetti.
Cambridge Analytica skandalı neydi?
Dava, 2010'ların ortasına uzanan bir veri sızıntısına dayanıyor. Cambridge Üniversitesi'nde araştırmacı olan Aleksandr Kogan, “this is your digital life” adlı bir kişilik testi uygulaması aracılığıyla Facebook kullanıcılarının verilerini topladı. Uygulama yalnızca testi çözen kişilerin değil, onların arkadaş listelerindeki kullanıcıların bilgilerine de erişebiliyordu. Bu yolla yaklaşık 87 milyon profile ait veriler, siyasi danışmanlık şirketi Cambridge Analytica'ya aktarıldı.
Verilerin 2016 ABD başkanlık seçimi döneminde hedefli siyasi reklamlarda kullanıldığı ileri sürüldü. Skandal 2018'de İngiliz kanalı Channel 4 ve basın kuruluşlarının haberleriyle ortaya çıktı. Meta'nın CEO'su Mark Zuckerberg aynı yıl ABD Senatosu'nda ifade verdi; Cambridge Analytica ise 2018'de faaliyetlerine son verdi. Olay, Avrupa'dan ABD'ye teknoloji şirketlerinin veri politikalarını yeniden gözden geçirmesine yol açan dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Torrez: Büyük teknoloji şirketlerine açık bir uyarı
New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, kararın şirket aleyhine ABD tarihinde tek bir eyaletin elde ettiği en büyük kararlardan biri olduğunu söyledi ve bunun büyük teknoloji sektöründeki herkes için açık bir uyarı olması gerektiğini vurguladı. Torrez'e göre davada sunulan deliller, Meta'nın kullanıcılarına ve tüketicilere gerçeği söylemediğini ortaya koydu.
Torrez, ceza tutarının eyaletin eğitim fonuna aktarılacağını belirtti. Anadolu Ajansı'nın haberine göre New Mexico anayasası, tüketiciyi koruma davalarından gelen cezaların eğitim harcamalarına yönlendirilmesini öngörüyor. Torrez, Meta'nın itiraz etmesi beklendiği için paranın bir süre eyaletin eline geçmeyebileceğini de kabul etti. ABC News'e göre itiraz süreci boyunca ceza tutarına faiz işleyecek. Eyalet ayrıca benzer uygulamaların önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı da talep ediyor.
Meta: İstinafta kazanacağımıza eminiz
Meta, kararı üst mahkemeye taşıyacağını duyurdu. Şirketin hukuk işlerinden sorumlu üst yöneticisi C.J. Mahoney, istinaf aşamasında haklı çıkacaklarından emin olduklarını söyledi. Mahoney, kararın New Mexico'da iş yapmayı neredeyse imkânsız hale getirdiğini ve davanın, çevrimiçi ortamda insanların ne söyleyebileceğine dair yeni kurallar dayatmak için ifade özgürlüğüne bir tür vergi getirmeye çalıştığını öne sürdü. Şirketin avukatları da yargılama sürecinde eyaletin delillerinin güncelliğini yitirdiğini savunmuştu.
Diğer eyaletler uzlaştı, New Mexico mahkemeye gitti
ABC News'in aktardığına göre benzer iddialar nedeniyle 48 eyalet Meta ile uzlaşma yoluna gitti; New Mexico ise davayı tek başına mahkemeye taşıyan eyalet oldu. Şirket daha önce de Cambridge Analytica skandalı nedeniyle ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) ile 2019'da 5 milyar dolarlık bir uzlaşmaya varmıştı.
New Mexico'nun Meta'ya karşı açtığı tek dava bu da değil. Eyalet, çocukların güvenliği ve ruh sağlığına ilişkin ayrı bir davada da 2026'da sonuç almıştı: KUNM'nin haberine göre mart ayında jüri 375 milyon dolarlık para cezasına hükmetmiş, ağustosta ise Yargıç Bryan Biedscheid buna ek olarak 567 milyon dolar ödenmesine karar vermişti. Meta o karara da itiraz edeceğini açıklamıştı. 21 Ekim'deki karar ise kullanıcı gizliliğine odaklanan, tamamen ayrı bir dosyaya ait.
Kullanıcılar için ne anlama geliyor?
Karar, bireysel kullanıcılara doğrudan ödeme öngören bir tazminat değil; eyalete ödenecek bir para cezası niteliğinde. Bu nedenle Türkiye'deki ya da başka ülkelerdeki Facebook kullanıcıları için doğrudan bir hak doğurmuyor. Bununla birlikte, ABD'de tüketiciyi koruma yasaları üzerinden açılan davaların teknoloji şirketlerine ne kadar yüksek maliyet çıkarabileceğini göstermesi bakımından sektör tarafından yakından izleniyor. Kararın kesinleşip kesinleşmeyeceği ise istinaf sürecinin sonucuna bağlı.
Sık sorulan sorular
Meta'ya ne kadar ceza verildi?
New Mexico'daki mahkeme, Meta'nın eyalete 25 milyar dolar ödemesine hükmetti.
Ceza hangi gerekçeyle verildi?
Jüri, Meta'nın Cambridge Analytica skandalıyla bağlantılı olarak Facebook kullanıcılarını gizlilik konusunda yanıltarak eyaletin tüketiciyi koruma yasalarını 43 milyondan fazla kez ihlal ettiğine karar verdi.
Kararı kim verdi?
Ceza miktarını, Santa Fe'deki Birinci Yargı Bölgesi Mahkemesi'nde görev yapan Yargıç Francis Mathew belirledi.
Meta ne kadar ceza öneriyordu?
Meta'nın avukatları cezanın 3,4 milyar doları aşmaması gerektiğini savundu; eyalet ise 35 milyar doların üzerinde ceza istemişti.
Para nereye harcanacak?
Başsavcı Raúl Torrez, tutarın eyaletin eğitim fonuna aktarılacağını açıkladı.
Karar kesin mi?
Hayır. Meta karara itiraz edeceğini duyurdu; kesinleşme istinaf sürecine bağlı.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: ABD'de mahkeme, kullanıcıları gizlilik konusunda yanılttığı için Meta'ya 25 milyar dolar ceza verdi
- ABC News: Meta ordered to pay New Mexico $25 billion for violating consumer protection laws
- ABC7 New York: Judge orders Meta to pay $25 billion for violating New Mexico law in the Cambridge Analytica data breach
- KUNM: New Mexico Attorney General says Meta ruling should prompt action by lawmakers and Congress
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
