Her yıl 3-9 Kasım tarihleri arasında düzenlenen Organ Bağışı Haftası bugün başladı. Hafta kapsamında Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde düzenlenen basın toplantısında, hastanenin açıldığı günden bu yana toplam 534 katı organ nakli gerçekleştirdiği açıklandı. Anadolu Ajansının (AA) aktardığına göre bu nakillerin 49'u kalp, 53'ü akciğer, 189'u karaciğer ve 243'ü böbrek nakli.
Toplantıda konuşan hekimlerin ortak mesajı aynıydı: Altyapı ve uzman kadro hazır, ancak nakil bekleyen hastalar için en büyük engel yeterli sayıda organ bulunamaması. Türkiye'nin canlıdan nakilde dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer aldığı, kadavradan yani beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerden yapılan nakillerde ise geride kaldığı vurgulandı.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Organ Bağışı Haftası başladı. Ankara Bilkent Şehir Hastanesi, açılışından bu yana 534 katı organ nakli yaptığını açıkladı.
- Kim? Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Koordinatör Başhekimi Prof. Dr. Levent Öztürk, Organ Nakli Müdürü Prof. Dr. Erdal Birol Bostancı ve Kalp Nakli Sorumlusu Prof. Dr. Ümit Kervan.
- Nerede? Ankara Bilkent Şehir Hastanesi.
- Ne zaman? 3 Kasım 2026; Organ Bağışı Haftası 3-9 Kasım tarihlerini kapsıyor.
- Nasıl? Hafta kapsamında düzenlenen basın toplantısında nakil sayıları paylaşıldı, nakil olan hastalar deneyimlerini anlattı ve organ bağışı çağrısında bulundu.
- Neden önemli? Hekimlere göre nakil merkezlerinin önündeki asıl sınır organ yetersizliği. Yalnızca kalp nakli için 1.500'ü aşkın hasta bekliyor.
534 naklin dağılımı
AA'nın haberine göre Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde kalp, akciğer, karaciğer ve böbrek olmak üzere dört katı organın tamamının nakli yapılabiliyor; bunlara kornea nakli de ekleniyor. Hastanenin açılışından bu yana gerçekleştirilen nakillerin dağılımı şöyle:
- Böbrek: 243 nakil
- Karaciğer: 189 nakil
- Akciğer: 53 nakil
- Kalp: 49 nakil
Koordinatör Başhekim Prof. Dr. Levent Öztürk, hastaneyi Türkiye'nin ve Avrupa'nın en büyük eğitim ve araştırma hastanesi olarak tanımladı. Öztürk'ün verdiği bilgilere göre hastanede 4 bin 50 yatak, 125 ameliyathane ve 830 öğretim üyesi bulunuyor. Öztürk, nakil sürecindeki tek hız kısıtlayıcı basamağın yeterli organın bulunmaması olduğunu söyledi.
Canlıdan nakilde önde, kadavradan nakilde geride
Organ Nakli Müdürü Prof. Dr. Erdal Birol Bostancı, karaciğer ve böbrekte canlı vericiden nakil yapılabildiğini hatırlattı. Bostancı'ya göre Türkiye canlıdan nakilde dünyada birinci sırada yer alırken kadavradan nakilde 46. sırada bulunuyor. Bu tablo, kalp ve akciğer gibi yalnızca beyin ölümü gerçekleşmiş vericilerden alınabilen organlarda bekleme sürelerinin neden uzun olduğunu da açıklıyor.
Kalp Nakli Sorumlusu Prof. Dr. Ümit Kervan da kalp nakli bekleyen 1.500'ü aşkın hasta bulunduğunu, Türkiye'de yılda 70 ila 90 kalp nakli yapılabildiğini ve bu sayının ihtiyacın çok altında kaldığını belirtti. Kervan, toplumun organ bağışına bir vatandaşlık görevi gibi bakması gerektiğini söyledi. Toplantıya katılan ve nakil olan hastalar da yaşadıklarını paylaşarak bağış çağrısına destek verdi.
Kanun ne diyor? 2025'te gelen değişiklikler
Türkiye'de organ bağışı ve nakli, 2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması ve Nakli Hakkında Kanun ile düzenleniyor. Kanunun 14. maddesi, 21 Temmuz 2025 tarihli 7557 sayılı Kanun ile önemli ölçüde değiştirildi. Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metne göre öne çıkan hükümler şunlar:
- Dijital beyan: Bir kişi, sağlığında organ ve dokularını bağışladığını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla e-Devlet Kapısı ya da Sağlık Bakanlığının kurduğu bilişim sistemleri üzerinden beyan edebiliyor. Resmî veya yazılı vasiyet ve iki tanık huzurunda yapılan açıklama da geçerli yollar arasında.
- Bağışçının iradesi esas: Bağışçının sağlığında açıkladığı irade yakınlarının görüşüne aykırı olsa bile, kanuna göre bağışçının iradesi esas alınıyor.
- Beyan yoksa aile onayı: Böyle bir beyan bulunmuyorsa organ alınabilmesi için sırasıyla ölüm anında yanında bulunan eşin, reşit çocukların, anne veya babanın ya da kardeşlerden birinin, bunlar yoksa yanında bulunan bir yakının muvafakati aranıyor.
- Bağışçı yakınlarına öncelik: Organları başkasına nakledilen bağışçıların eşine ve birinci derece yakınlarına, organ nakline ihtiyaç duymaları hâlinde acil hastalardan sonra gelmek üzere öncelik tanınıyor.
- Gizlilik: Bağış beyanları Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na uygun şekilde Sağlık Bakanlığı merkezî kayıt sistemine kaydediliyor. Beyanlar, bağışçının belirlediği kişilere bildiriliyor; bunların dışındakilere beyin ölümü tespitinden önce açıklanmıyor.
Kanunun 5. maddesi, 18 yaşını doldurmamış ve ayırt etme gücüne sahip olmayan kişilerden organ ve doku alınmasını yasaklıyor. Tıbbi ölüm kararı ise 11. maddeye göre biri nörolog veya beyin cerrahı, diğeri anesteziyoloji ve reanimasyon ya da yoğun bakım uzmanı olan iki hekim tarafından oy birliğiyle veriliyor. Nakil ekibindeki hekimlerin bu kurulda yer alması yasak. Kanunun 15. maddesi uyarınca hukuka aykırı olarak organ alan, satan, satın alan, aracılık eden ya da organ teminine yönelik ilan veren kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 91. maddesi uygulanıyor.
Bağış kararı verenler neye dikkat etmeli?
Kanuna göre beyan e-Devlet ya da Sağlık Bakanlığının sistemleri üzerinden yapılabildiği gibi resmî veya yazılı vasiyetle ya da iki tanık huzurunda da yapılabiliyor. Beyanın bulunmadığı durumlarda kararın yakınlara kaldığı düşünüldüğünde, bağış kararının aileyle paylaşılması da süreci kolaylaştırıyor. Yeni düzenlemeyle bağışçının, beyanının bildirileceği kişileri kendisinin belirleyebilmesi de bu açıdan önem taşıyor.
Bilkent Şehir Hastanesindeki toplantıda dile getirilen tablo ise kısa: Ameliyathaneler ve ekipler hazır, bekleyen hastaların umudu bağışçı sayısına bağlı.
Sık sorulan sorular
Organ Bağışı Haftası ne zaman?
Organ Bağışı Haftası her yıl 3-9 Kasım tarihleri arasında düzenleniyor.
Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde kaç organ nakli yapıldı?
AA'nın aktardığına göre hastanede açılışından bu yana 49 kalp, 53 akciğer, 189 karaciğer ve 243 böbrek olmak üzere toplam 534 nakil yapıldı.
Organ bağışı nasıl yapılır?
2238 sayılı Kanun'a göre bağış beyanı e-Devlet Kapısı veya Sağlık Bakanlığının bilişim sistemleri üzerinden güvenli kimlik doğrulamasıyla, resmî ya da yazılı vasiyetle veya iki tanık huzurunda yapılabiliyor.
Ailem itiraz ederse bağışım geçerli olur mu?
Kanunun 2025'te değişen 14. maddesine göre bağışçının sağlığında açıkladığı irade, yakınlarının görüşüne aykırı olsa da esas alınıyor.
Organ bağışçılarının yakınlarına bir hak tanınıyor mu?
Evet. Organları nakledilen bağışçıların eşi ve birinci derece yakınları, organ nakline ihtiyaç duymaları hâlinde acil hastalardan sonra öncelikli olarak değerlendiriliyor.
Kaç yaşında organ bağışı yapılabilir?
Kanun, 18 yaşını doldurmamış ve ayırt etme gücüne sahip olmayan kişilerden organ ve doku alınmasını yasaklıyor.
Bu haber bilgilendirme amaçlıdır. Organ nakli, bağış süreci ve sağlık durumunuzla ilgili kararlar için mutlaka bir hekime ya da organ nakli merkezine danışın.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Türkiye'nin en büyük şehir hastanesi, 534 hastaya organ nakli için umut oldu (3 Kasım 2026)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması ve Nakli Hakkında Kanun
- T.C. Sağlık Bakanlığı: Organ, Doku Nakli ve Diyaliz Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
