Uzun mesafe koşusunun en tanınmış isimlerinden Kenyalı maratoncu Peres Jepchirchir geçici olarak yarışlardan men edildi. Dünya Atletizm'in bağımsız dopingle mücadele birimi Atletizm Dürüstlük Birimi (AIU), 23 Ekim 2026'da yaptığı açıklamada, hâlen dünya maraton şampiyonu olan ve Tokyo Olimpiyatları'nda altın madalya kazanan sporcudan Kenya'da yarış dışı alınan bir numunede EPO (eritropoietin) için “olumsuz analitik bulgu” tespit edildiğini duyurdu. AIU'ya göre numune, Jepchirchir'in Ağustos sonunda kazandığı Sydney Maratonu'ndan önce alındı. Geçici men bir suçluluk kararı değil; dosya disiplin sürecinde karara bağlanacak ve sporcunun savunma hakkı bulunuyor.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Dünya maraton şampiyonu Peres Jepchirchir, EPO için olumsuz analitik bulgu nedeniyle geçici olarak yarışlardan men edildi.
- Kim? Kararı Dünya Atletizm'in bağımsız dürüstlük birimi AIU açıkladı; dosya Kenyalı atlet Peres Jepchirchir'e ait.
- Nerede? Numune Kenya'da yarış dışı kontrolde alındı; söz konusu dönemin ardından sporcu Avustralya'daki Sydney Maratonu'nu kazanmıştı.
- Ne zaman? AIU açıklamayı 23 Ekim 2026'da yaptı; numune, 30 Ağustos 2026'daki Sydney Maratonu'ndan önce alındı. Kesin tarih açıklanmadı.
- Nasıl? Yarış dışı alınan numunenin analizinde, Pulse Sports'un aktardığına göre kırmızı kan hücresi üretimini artıran yasaklı hormon EPO'ya ilişkin olumsuz analitik bulgu çıktı.
- Neden önemli? Jepchirchir olimpiyat, dünya şampiyonluğu ve dört farklı büyük maraton zaferi bulunan bir sporcu; olası bir ceza Sydney sonucunu da etkileyebilir.
AIU açıklamasında neler var?
AIU'nun sosyal medya hesabından yaptığı paylaşıma göre birim, “dünya şampiyonu ve eski olimpiyat şampiyonu Peres Jepchirchir'i, son Sydney Maratonu zaferinden önce Kenya'da toplanan yarış dışı numunenin EPO yönünden olumsuz analitik bulgu vermesi üzerine” geçici olarak men etti. Açıklamada numunenin hangi gün alındığı belirtilmedi; yalnızca Sydney yarışından önceki bir tarihte toplandığı bilgisi paylaşıldı. Haber, Türkiye'de Anadolu Ajansı tarafından da “Olimpiyat ve dünya şampiyonu Jepchirchir'e doping nedeniyle geçici men cezası” başlığıyla duyuruldu.
Kanada merkezli Canadian Running Magazine'in aktardığına göre geçici men, sporcunun dosya sonuçlanana kadar yarışlara katılmasını engelliyor. Aynı habere göre Jepchirchir bulguya itiraz etmek için yanıt verme ve delil sunma hakkına sahip. Kenya merkezli Pulse Sports ise sürecin Dünya Atletizm antidoping kuralları çerçevesinde resmî işlemlerle devam edeceğini ve kararın bir disiplin kurulunca verileceğini yazdı. Sporcu veya temsilcilerinden kamuoyuna yansıyan bir açıklama haberlerin yayımlandığı saatlerde bulunmuyordu.
Sydney zaferi tehlikede mi?
Jepchirchir, 30 Ağustos 2026'da koşulan Sydney Maratonu'nu 2:18:31 ile kazanmıştı. Marathon Handbook'un aktardığına göre bu, sporcunun Aralık 2025'teki Valencia Maratonu'ndan sonraki ilk maratonuydu ve ikinci sıradaki Irine Cheptai'nin 3 dakika 40 saniye önünde bitirdi. Jepchirchir'in Nisan 2026'da sakatlık nedeniyle Londra Maratonu'ndan çekildiği de aynı kaynaklarda yer alıyor.
Antidoping kurallarına göre olumsuz numunenin alındığı tarihten sonraki sonuçlar iptal edilebiliyor. Numune Sydney yarışından önce alındığı için, ihlal kesinleşirse sporcunun Sydney birinciliğini kaybedebileceği belirtiliyor. Canadian Running Magazine, bu durumda Jepchirchir'in yarıştan elde ettiği 30 bin Avustralya doları ödülü de kaybedebileceğini yazdı.
Sydney Maratonu organizatörleri, Marathon Handbook'un aktardığı açıklamada haberi öğrenmekten “son derece hayal kırıklığına uğradıklarını” belirtti ve süreç tamamlanana kadar başka yorum yapmayacaklarını bildirdi. Organizatörler ayrıca üç ay veya daha uzun süre men cezası alan sporcuların büyük maraton serisindeki tüm yarışlardan ömür boyu men edildiğini hatırlattı. Aynı yayına göre Jepchirchir, son üç yılda EPO dosyasıyla karşılaşan ikinci Sydney Maratonu galibi oldu: 2024 Sydney birincisi Brimin Kipkorir de geçen yıl EPO ve furosemid nedeniyle cezalandırılmıştı. Kipkorir'in numunesi yarıştan sonra alındığından Sydney sonucu iptal kapsamına girmemişti.
Olası yaptırım ne olabilir?
Pulse Sports ve Marathon Handbook'un aktardığına göre EPO, “belirli olmayan” (non-specified) yasaklı maddeler arasında yer alıyor ve ilk ihlalde standart yaptırım dört yıllık men. Bu süre, sporcunun ihlalin kasıtlı olmadığını kanıtlaması hâlinde değişebiliyor. Canadian Running Magazine ise sporcunun ihlali kabul etmesi hâlinde cezanın bir yıl azalabileceğini, ancak geçici menin suç kabulü anlamına gelmediğini vurguladı.
Kariyerinde neler var?
Jepchirchir, Tokyo 2020 Olimpiyat Oyunları kapsamında 2021'de Sapporo'da koşulan kadınlar maratonunda altın madalya kazandı. Aynı yıl New York Maratonu'nu, 2022'de Boston Maratonu'nu, 2024'te ise Londra Maratonu'nu kazandı. Londra'da koştuğu 2:16:16, o dönem için kadınların yalnızca kadınlardan oluşan yarışlardaki dünya rekoruydu. 2025'te Tokyo'daki Dünya Atletizm Şampiyonası'nda maraton şampiyonu olan sporcu, Aralık 2025'te Valencia'da 2:14:43 ile kariyerinin en iyi derecesini koşarak ikinci oldu. Sydney zaferiyle dört farklı büyük maratonu kazanmış oldu. Kaynaklara göre sporcu, yarı maratonda da dünya şampiyonlukları ve bir dönem dünya rekoru bulunan bir isim.
Kenya atletizminde doping tartışması
Dosya, Kenya atletizmindeki doping tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Canadian Running Magazine'in derlemesine göre 2017'den bu yana 140'tan fazla Kenyalı sporcu yaptırımla karşılaştı ve Kenya toplam pozitif vaka sayısında dünyada Hindistan'ın ardından ikinci sırada bulunuyor. Aynı habere göre 2026'da Benard Kibet Koech, Albert Korir ve Kibiwott Kandie, 2025'te ise kadınlar maraton dünya rekortmeni Ruth Chepngetich doping dosyalarıyla gündeme geldi. Kenya Antidoping Ajansı'nın (ADAK) 2026 sonuna kadar 5 bin test yapmayı hedeflediği de aktarılıyor. Marathon Handbook'a göre Chepngetich, ihlali süresi içinde kabul ettikten sonra üç yıl men cezası almıştı.
Jepchirchir hakkında verilen karar, nihai bir hüküm değil; AIU'nun disiplin süreci sonuçlanana kadar sporcu hakkında masumiyet karinesi geçerli. Sürecin ne zaman tamamlanacağına ilişkin bir takvim henüz açıklanmadı.
Sık sorulan sorular
Peres Jepchirchir neden geçici men edildi?
AIU'nun açıklamasına göre Kenya'da yarış dışı alınan numunede EPO (eritropoietin) için olumsuz analitik bulgu tespit edildi. Numune, sporcunun Sydney Maratonu zaferinden önce alındı.
Geçici men, sporcunun suçlu bulunduğu anlamına mı geliyor?
Hayır. Geçici men, disiplin süreci tamamlanana kadar sporcunun yarışlara katılmasını engelleyen bir tedbirdir. Sporcu savunma yapabilir ve delil sunabilir; nihai kararı disiplin kurulu verir.
Sydney Maratonu birinciliği iptal edilecek mi?
Henüz edilmedi. Kurallara göre numunenin alındığı tarihten sonraki sonuçlar iptal edilebildiği için ihlal kesinleşirse Sydney birinciliği ve ödülü kaybedilebilir.
EPO ihlalinde ceza ne kadar?
Haberlere göre EPO için ilk ihlalde standart yaptırım dört yıllık men. Sporcu ihlalin kasıtsız olduğunu kanıtlarsa süre değişebilir; ihlalin kabulü de cezayı bir yıl azaltabilir.
Peres Jepchirchir hangi yarışları kazandı?
Tokyo 2020 Olimpiyatları'nda maraton altını, 2025 Dünya Şampiyonası'nda maraton şampiyonluğu, New York (2021), Boston (2022), Londra (2024) ve Sydney (2026) maratonlarında birincilikleri bulunuyor.
Jepchirchir açıklama yaptı mı?
Haberlerin yayımlandığı saatlerde sporcudan ya da temsilcilerinden kamuoyuna yapılmış bir açıklama bulunmuyordu.
Kaynaklar
- Athletics Integrity Unit (AIU): Peres Jepchirchir açıklaması (X)
- Anadolu Ajansı: Olimpiyat ve dünya şampiyonu Jepchirchir'e doping nedeniyle geçici men cezası
- Canadian Running Magazine: Marathon world champion Peres Jepchirchir provisionally suspended
- Marathon Handbook: Peres Jepchirchir Provisionally Suspended for EPO
- Pulse Sports: Peres Jepchirchir provisionally suspended by AIU
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
