Türk Kızılay Kanunu Teklifi'nin görüşmeleri TBMM Genel Kurulunda sürüyor. Genel Kurul, teklifin Kızılay'a tanınan hak ve muafiyetleri düzenleyen 4. maddesini kabul etti. Kabul edilen düzenlemeye göre afet, acil durum ve olağanüstü dönemlerde Kızılay'ın ürettiği ilk yardım, afet lojistiği ve geçici barınma ürün ve hizmetleri stratejik alım kapsamında değerlendirilecek ve Kamu İhale Kanunu'na tabi olmadan doğrudan temin edilebilecek. Madde ayrıca gümrük muafiyetinden kan bileşenleri ödemelerine kadar pek çok başlıkta yeni hükümler içeriyor.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? TBMM Genel Kurulu, Türk Kızılay Kanunu Teklifi'nin Kızılay'ın hak ve muafiyetlerini düzenleyen 4. maddesini kabul etti.
- Kim? TBMM Genel Kurulu; Türk Kızılay, kamu kurumları, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve SGK.
- Nerede? TBMM Genel Kurulu, Ankara.
- Ne zaman? Anadolu Ajansının 4 Kasım 2026 tarihli haberine göre görüşmeler sürüyor; teklifin tamamı henüz yasalaşmadı.
- Nasıl? Teklifin 4. maddesinin, AK Parti'nin önergesiyle yapılan değişiklikle birlikte kabul edilmesiyle.
- Neden önemli? Düzenlemeyle afet yönetiminin güçlendirilmesi, arz güvenliğinin sağlanması ve müdahalenin hızlandırılması amaçlanıyor.
Afette Kızılay'dan doğrudan alım
Kabul edilen maddeye göre afet, acil durum, hazırlık ve olağanüstü dönemlerde; Türk Kızılay'ın, iktisadi işletmelerinin, iştiraklerinin ya da sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerin doğrudan ürettiği ilk yardım hizmetleri, afet lojistiği hizmetleri ile geçici barınma ürün ve hizmetleri stratejik alım olarak kabul edilecek. Düzenlemenin gerekçesi olarak ulusal afet yönetiminin güçlendirilmesi, arz güvenliğinin sağlanması, müdahalenin hızlandırılması ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi gösteriliyor.
Bu alımlar, Kamu İhale Kanunu'na tabi olmaksızın doğrudan Kızılay'dan ya da bu kuruluşlardan yapılabilecek. Ancak alımlarda saydamlık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine uyulması gerekecek. Koordinasyon, ilgili bakanlık ile Kızılay arasında yapılacak protokollerle sağlanacak.
Önergeyle eklenen hüküm
AK Parti'nin verdiği önergeyle maddeye bir hüküm daha eklendi. Buna göre yangın, sel ve deprem gibi en az ulusal kapasiteyle müdahale gerektiren afetlerde ve acil durum ile olağanüstü dönemlerde, bu ürün ve hizmetlerin gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine teslimi için Kızılay Genel Merkez Yönetim Kurulunun önceden bilgisi aranacak.
Kamu mallarının devri ve sosyal yardım verileri
Madde, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili mevzuat çerçevesinde taşınır mallarını Kızılay'a tahsis edebilmesinin önünü açıyor. Taşıt Kanunu kapsamındaki araçlar bu düzenlemenin dışında tutuluyor. Kamu yararı gözetilerek ve mevzuata uygun olarak, ihtiyaca uygun makine, ekipman ve benzeri mallar Kızılay'a bedelsiz devredilebilecek.
Mükerrer yardımların önlenmesi ve daha fazla kişiye ulaşılması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı nezdindeki sosyal yardım verileri, protokol çerçevesinde Kızılay ile paylaşılacak. Paylaşım, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na uygun şekilde yapılacak; verilere erişim görevin gerektirdiği ölçüyle ve yetkili kişilerle sınırlı tutulacak.
Kan bileşenleri ödemeleri SGK üzerinden
Kızılay'ın kamu sağlık hizmet sunucularına ve kamu üniversitelerinin sağlık hizmet sunucularına temin ettiği kan bileşenlerinin bedelleri, teslimden sonra sözleşmedeki ödeme tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından Kızılay'a aktarılacak. Aktarılan tutar, ilgili sağlık hizmet sunucusunun SGK'dan olan alacağından mahsup edilecek. Kızılay'ın ayrıca cezaevi ve adliye binaları inşası için alınan harçlara ilişkin kanundaki cezaevi yapı harcından muaf tutulması öngörülüyor.
Tıbbi cihazlarda gümrük muafiyeti
Derneğin amaçları doğrultusunda ticari amaç taşımadan ithal edilen bilimsel alet ve cihazlar; tıbbi teşhis, tedavi ve araştırma ekipmanları; insan kaynaklı tedavi maddeleri, kan gruplarını belirleme testleri ve tıbbi ürünlerin kalite kontrolüne yönelik malzemeler gümrük vergilerinden muaf olacak. Bu eşyalar serbest dolaşıma girdikleri tarihten itibaren beş yıl boyunca ödünç verilemeyecek, rehnedilemeyecek, kiralanamayacak, devredilemeyecek, satılamayacak ve muafiyet amacı dışında kullanılamayacak. Aksi durumda gümrük vergileri Gümrük Kanunu hükümlerine göre tahsil edilecek. Beş yıllık süre içinde bu işlemler ancak gümrük idaresinin izniyle yapılabilecek; bu durumda vergi alınmayacak.
Kızılay Haftası mesajı ve görüşmelerin seyri
Oturumu yöneten TBMM Başkanvekili Celal Adan, Kızılay Haftası dolayısıyla yaptığı konuşmada “Güçlü toplumlar dayanışmayla ayakta durur” dedi ve Türk Kızılay Genel Başkanı Prof. Dr. Fatma Meriç Yılmaz ile ekibini kutladı. Teklifin 5. maddesi üzerindeki görüşmelerde Yeni Parti'nin önergesinin oylanması sırasında yoklama istendi. Yapılan iki yoklamada da toplantı yeter sayısı bulunamayınca Başkanvekili Adan, birleşimi saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı. Teklifin kalan maddelerinin görüşülmesi ve tümünün oylanmasıyla düzenleme yasalaşacak; kanunun yürürlüğe girmesi için Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Sık sorulan sorular
Türk Kızılay Kanunu Teklifi yasalaştı mı?
Hayır. Genel Kurul teklifin 4. maddesini kabul etti; kalan maddelerin görüşülmesi ve teklifin tümünün oylanması sürüyor.
Kızılay'dan yapılacak alımlar ihaleye tabi olacak mı?
Afet, acil durum, hazırlık ve olağanüstü dönemlerde Kızılay'ın ürettiği ilk yardım, afet lojistiği ve geçici barınma ürün ve hizmetleri Kamu İhale Kanunu'na tabi olmadan doğrudan alınabilecek; saydamlık ve rekabet gibi ilkelere uyulacak.
Sosyal yardım verileri Kızılay ile paylaşılacak mı?
Mükerrer yardımları önlemek için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığındaki veriler, KVKK'ya uygun olarak ve protokolle Kızılay ile paylaşılacak.
Gümrük muafiyeti hangi ürünleri kapsıyor?
Ticari amaç taşımadan ithal edilen bilimsel ve tıbbi cihazlar, insan kaynaklı tedavi maddeleri, kan grubu testleri ve kalite kontrol malzemeleri; bu eşyalar beş yıl boyunca amaç dışı kullanılamayacak.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Türk Kızılay Kanunu Teklifi TBMM Genel Kurulunda (4 Kasım 2026)
- Türkiye Büyük Millet Meclisi
- Türk Kızılay
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (Kamu malı (ABD Donanması)).
