Türkiye'nin bilim alanındaki ilk Nobel ödüllü ismi Prof. Dr. Aziz Sancar, artık doğup büyüdüğü topraklarda kendi adını taşıyan bir müzeyle anılacak. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Mardin'in Savur ilçesindeki tarihi bir konakta düzenlenen Aziz Sancar Müzesi, 21 Ekim 2026'da düzenlenen törenle ziyarete açıldı. Anadolu Ajansı'nın (AA) aktardığına göre müze, Sancar'ın doğup büyüdüğü ve hekimlik yaptığı dönemde bir süre yaşadığı Sefa Mahallesi'ndeki konağın bir katında hayata geçirildi.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Dr. Aziz Sancar'ın hayatını ve bilimsel çalışmalarını anlatan Aziz Sancar Müzesi ziyarete açıldı.
- Kim? Kültür ve Turizm Bakanlığı, Mardin Valiliği, Savur Belediyesi ve törene katılan Prof. Dr. Aziz Sancar.
- Nerede? Mardin'in Savur ilçesi, Sefa Mahallesi'ndeki tarihi konak.
- Ne zaman? 21 Ekim 2026.
- Nasıl? Konağın bir katı restore edilerek 395 metrekarelik, üç salonlu bir müzeye dönüştürüldü; açılış kurdele kesimi ve müze gezisiyle yapıldı.
- Neden önemli? Sancar'ın bilim yolculuğunu tanıtmak ve özellikle gençlere ilham olmak amacıyla.
Taş duvarlar, avlu ve üç salon
Restorasyon sürecinde konağın geleneksel mimari dokusu korundu. Mardin ve çevresinin karakteristik taş duvarları, avlusu ve odaları özgün haliyle ayakta tutulurken binanın bir katı müze kullanımına uygun hale getirildi. AA'nın haberine göre dört katlı yapının bir katında yer alan müze 395 metrekarelik bir alana yayılıyor ve üç salondan oluşuyor.
Salonlarda Sancar'ın hayatının farklı dönemlerine ait fotoğraflar, hekimlik yıllarından kalma tıbbi aletler, diplomaları, cüppeleri, aldığı hediyeler ve ödüller sergileniyor. Ziyaretçiler ayrıca Sancar'ın bilimsel çalışmalarına ilişkin dosyaları da inceleyebiliyor. Böylece müze, Savur'da başlayan bir hayat hikâyesinin Stockholm'deki Nobel törenine uzanan yolunu tek bir binada anlatmayı hedefliyor.
Diğer katlar okuma salonu ve bilim merkezi olacak
Konağın müze dışındaki katları da boş kalmayacak. Bu bölümler Mardin Valiliği tarafından okuma salonu ve bilim merkezi olarak kullanılacak. Törende konuşan Savur Belediye Başkanı Engin Uğur Hamidi, binanın zemin katında bir TÜBİTAK Bilim Merkezi kurulmasının planlandığını söyledi. Bu yönüyle yapının yalnızca bir anı mekânı değil, ilçedeki öğrenciler için bir öğrenme alanı olması da amaçlanıyor.
Ersoy: Başarı, sonuçtan çok önce yapılan emekle gelir
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, açılışa ilişkin açıklamasında müzenin başarının zaman, sabır, emek ve sonuçtan çok önce yapılan çalışmalarla elde edildiğini gösterdiğini vurguladı. Ersoy, müzeyi ziyaret edecek gençlerin buradan ilham alarak kendi hedeflerinin peşinden gitmesini umduğunu ifade etti.
Törende Mardin Valisi Tuncay Akkoyun ve Savur Belediye Başkanı Hamidi de birer konuşma yaptı. Prof. Dr. Aziz Sancar ise emeği geçenlere teşekkür ederek Türkiye'yi ve Savur'u uluslararası alanda tanıtmayı sürdürmek istediğini dile getirdi. Açılışa protokol üyeleri, yerel yöneticiler ve çok sayıda vatandaş katıldı; kurdele kesiminin ardından müze gezildi.
Aziz Sancar kimdir?
Aziz Sancar, 1946'da Mardin'in Savur ilçesinde dünyaya geldi. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun olduktan sonra bir süre memleketinde hekimlik yaptı, ardından bilimsel araştırma için ABD'ye gitti ve doktorasını Teksas Üniversitesi Dallas'ta tamamladı. Uzun yıllardır ABD'deki Kuzey Karolina Üniversitesi (UNC Chapel Hill) bünyesinde çalışan Sancar, hücrelerin hasar gören DNA'yı nasıl onardığını aydınlatan çalışmalarıyla tanınıyor.
Nobel Vakfı'nın kayıtlarına göre Sancar, 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylaştı. Ödül, üç bilim insanına “DNA onarımının mekanizmalarına yönelik çalışmaları” nedeniyle verildi. Sancar'ın katkısı özellikle nükleotid kesip çıkarma onarımı olarak bilinen süreç üzerine yoğunlaşıyor: Hücreler, morötesi ışın gibi etkenlerle bozulan DNA parçalarını bu mekanizma sayesinde kesip atarak yerine sağlam diziyi yerleştiriyor. Bu alandaki bilgiler, kanser araştırmalarından ilaç geliştirmeye kadar pek çok alanda temel oluşturuyor.
Mardin'in kültür rotasına yeni durak
Tarihi taş konakları, dar sokakları ve Dicle'ye bakan manzarasıyla bilinen Savur, Mardin gezisi yapanların sıkça uğradığı ilçelerden biri. Konağın müzeye dönüştürülmesi fikri ilk kez 2020'de gündeme gelmiş, Mardin'deki yerel yönetimlerin hazırladığı proje o dönem kamuoyuyla paylaşılmıştı. Aradan geçen yıllarda tamamlanan restorasyonla birlikte Savur, bilim tarihine ilgi duyan ziyaretçiler için de bir durak haline geliyor.
Müzenin ziyaret saatleri ve giriş koşullarına ilişkin ayrıntılar açılış haberinde yer almadı. Ziyaret planlayanların güncel bilgiyi Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün resmi kanallarından teyit etmesi önerilir.
Sık sorulan sorular
Aziz Sancar Müzesi nerede?
Müze, Mardin'in Savur ilçesindeki Sefa Mahallesi'nde, Aziz Sancar'ın doğup büyüdüğü tarihi konakta bulunuyor.
Müze ne zaman açıldı?
Aziz Sancar Müzesi 21 Ekim 2026'da düzenlenen törenle ziyarete açıldı.
Müzede neler sergileniyor?
Üç salonda Sancar'a ait fotoğraflar, tıbbi aletler, diplomalar, cüppeler, hediyeler, ödüller ve bilimsel çalışmalarına ilişkin dosyalar yer alıyor.
Müze ne büyüklükte?
Müze, dört katlı konağın bir katında, 395 metrekarelik bir alanda yer alıyor.
Konağın diğer katları ne olacak?
Diğer katlar Mardin Valiliği tarafından okuma salonu ve bilim merkezi olarak kullanılacak; zemin katta TÜBİTAK Bilim Merkezi kurulması planlanıyor.
Aziz Sancar Nobel'i hangi çalışmasıyla aldı?
Sancar, 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü DNA onarımının mekanizmalarına yönelik çalışmaları nedeniyle Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylaştı.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Mardin Savur'da “Aziz Sancar Müzesi” ziyarete açıldı
- NobelPrize.org: The Nobel Prize in Chemistry 2015
- Hürriyet Daily News: Turkish Nobel laureate Sancar's home to open as museum
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0).
