Çanakkale'deki Troya Antik Kenti'nde 2026 kazı sezonunda, kentin 160 yılı aşkın arkeolojik araştırma geçmişinde ilk kez bir müzik aleti gün ışığına çıkarıldı. Yaklaşık 2 bin 800 yıllık kemik flüt, Arkaik Dönem'e ait bir yerleşim tabakasının dolgusunda bulundu. Aynı sezonda Troya II kent kapısı çevresinde yaklaşık 4 bin 500 yıllık insan biçimli bir idol başı da ortaya çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 22 Ekim 2026'da NSosyal hesabından yaptığı paylaşımla buluntuları kamuoyuyla paylaştı ve flütü “160 yılı aşkın Troya kazıları tarihinde bugüne kadar bulunan ilk ve tek müzik aleti” olarak nitelendirdi. Her iki eser de Troya Müzesi envanterine kaydedildi.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Troya Antik Kenti'nde yaklaşık 2 bin 800 yıllık bir kemik flüt ile yaklaşık 4 bin 500 yıllık insan biçimli bir idol başı bulundu. Flüt, Troya kazılarında bugüne kadar ele geçen ilk müzik aleti.
- Kim? Kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi tarafından Prof. Dr. Rüstem Aslan başkanlığında yürütülüyor. Buluntuları Bakan Mehmet Nuri Ersoy duyurdu.
- Nerede? Çanakkale'deki Troya Antik Kenti. Flüt Arkaik Dönem yerleşim tabakasının dolgusunda, idol başı ise Troya II kent kapısı alanında bulundu.
- Ne zaman? Buluntular 2026 kazı sezonunda ele geçti; 22 Ekim 2026'da kamuoyuna duyuruldu.
- Nasıl? Çalışmalar “Geleceğe Miras” Projesi kapsamında, Bakanlık izni ve desteğiyle dört ayrı alanda sürdürüldü. Eserler Troya Müzesi envanterine alındı.
- Neden önemli? Organik malzemeden yapılan çalgılar nadiren günümüze ulaştığı için flüt, Troya'nın müzik ve ritüel yaşamına doğrudan ışık tutan ender bir kanıt olarak değerlendiriliyor.
Başlık kısmı korunmuş bir flüt
Bakanlığın açıklamasına göre flütün en dikkat çekici özelliği, gövdeye bağlanan başlık kısmının korunmuş olması. Bu durum, çalgının yapısının ve nasıl kullanıldığının değerlendirilmesi açısından önemli bir veri sunuyor. Kemik, ahşap ya da kamış gibi organik malzemelerden yapılan müzik aletleri toprak altında zamanla bozulduğu için arkeolojik kazılarda bu tür eserlere çok seyrek rastlanıyor. Troya'da bulunan örneğin önemini artıran da bu nadirlik.
Bakanlık, flütün ait olduğu Arkaik Dönem'i yaklaşık MÖ 750-480 arasına tarihliyor. Açıklamada bu dönemde müziğin dini ritüellerde, toplumsal ve kamusal yaşamda önemli bir yer tuttuğu hatırlatılıyor. Dönemin üflemeli çalgıları arasında kemik ya da kamış borulardan yapılan ve “syrinx” olarak da bilinen pan flütleri bulunuyordu; bazı üflemeli çalgılar ise Dionysos kültü ve onunla bağlantılı ritüellerle ilişkilendiriliyordu.
Kazı başkanı: Homeros çağıyla aynı katman
Troya Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Rüstem Aslan, Anadolu Ajansına yaptığı değerlendirmede flütün MÖ 8. yüzyıla ait bir tabakada bulunduğunu belirtti. Araştırmacıların büyük bölümü Homeros'u MÖ 8. yüzyıla tarihliyor ve destanların bu dönemde yazıya geçirildiğini kabul ediyor. Bu nedenle buluntu, Troya'nın efsanevi kimliğini şekillendiren İlyada'nın yazıya geçtiği çağla aynı döneme işaret ediyor.
Aslan, kemik flütlerin Avrupa'da ve Anadolu'da çok daha eski dönemlerden de bilindiğini, Paleolitik Çağ'a uzanan örneklerin bulunduğunu hatırlattı; ancak Troya'nın 160 yıllık kazı tarihinde bu türden bir eserin ilk kez ele geçtiğinin altını çizdi. Aslan ayrıca ilginç bir rastlantıya da dikkat çekti: Odyssey filmindeki Sirenlerin şarkısı sahnesi için 8. yüzyıla ait bir flüt örnek alınarak deneysel bir flüt yeniden üretilmişti. Kazı başkanına göre Troya'daki buluntunun bu döneme denk gelmesi dikkat çekici bir tesadüf.
Kent kapısındaki yangın tabakasından idol başı
Sezonun ikinci önemli buluntusu, Erken Tunç Çağı'na tarihlenen insan biçimli idol başı. Yaklaşık MÖ 2500'e tarihlenen eser, Troya II olarak adlandırılan ve MÖ 2500-2300 yıllarını kapsayan dönemin kent kapısı alanında bulundu. Aslan, idolün kent kapısının içindeki bir yangın tabakasında ele geçtiğini ve kült objesi olarak değerlendirildiğini söyledi. Kazı başkanının verdiği bilgiye göre 160 yıllık kazı sürecinde bu türden yalnızca 3 ila 5 örnek bulunmuş durumda.
Küçük boyutlu insan biçimli idoller, Batı Anadolu'nun MÖ 3. bin yılı arkeolojisinin karakteristik buluntuları arasında yer alıyor. Bu figürinlerin dini inanışlar, kült uygulamaları ve gündelik yaşamla ilgili ipuçları taşıdığı kabul ediliyor. Troya II ise kazı tarihinin en bilinen evrelerinden biri; Heinrich Schliemann'ın 19. yüzyılda “Priamos'un Hazinesi” adını verdiği ünlü buluntular da bu tabakayla ilişkilendiriliyor.
Üç bin yılı aşan yerleşim, on ana tabaka
Bakanlık açıklamasına göre Troya'da yerleşim MÖ 3. bin yılın başından MS 13. yüzyıla kadar kesintisiz denebilecek bir süre devam etti ve höyükte on ana yerleşim katmanı tespit edildi. MÖ 12. yüzyılın sonlarına doğru yaşanan yıkımların ardından bölgede yaklaşık 400 yıl boyunca yazılı kaynaklara yansımayan bir dönem yaşandı. MÖ 8. yüzyıldan itibaren ise Troya, Homeros destanlarıyla birlikte yeniden kültürel ve kutsal bir merkez haline geldi. Kemik flütün ait olduğu tabaka, kentin bu “yeniden doğuş” evresine denk geliyor.
Troya'daki sistematik kazılar 1871'de Heinrich Schliemann ile başladı ve o günden bu yana farklı ekipler tarafından sürdürüldü. Antik kent 1998'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. 2026 sezonu çalışmaları ise Bakanlığın “Geleceğe Miras” Projesi kapsamında, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi tarafından ve İÇDAŞ'ın ana sponsorluğunda dört ayrı alanda yürütüldü.
Eserler Troya Müzesi'nde
Flüt ve idol başı, kazı alanına yakın konumdaki Troya Müzesi'nin envanterine kaydedildi. Bakanlık, buluntuların bilimsel yöntemlerle incelenmeye ve korunmaya devam edileceğini, ardından gelecek kuşaklara aktarılacağını açıkladı. Eserlerin ne zaman sergilenmeye başlanacağına ya da hangi analizlere tabi tutulacağına ilişkin henüz bir takvim paylaşılmadı. Bakan Ersoy paylaşımında kazı ekibine, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne ve emeği geçen herkese teşekkür etti.
Arkeologlar için flütün önemi yalnızca “ilk” olmasından kaynaklanmıyor. Troya, Batı edebiyatının kurucu metinlerinden İlyada'nın mekânı olarak bilinse de kentin gündelik yaşamına, özellikle müzik ve ritüel pratiklerine dair somut maddi kanıtlar oldukça sınırlı. Başlık kısmı korunmuş bir çalgının incelenmesi, Arkaik Dönem Troya'sında müziğin nasıl icra edildiğine dair yeni sorulara kapı aralayabilir.
Sık sorulan sorular
Troya'da hangi müzik aleti bulundu?
Arkaik Dönem'e ait yerleşim tabakasının dolgusunda yaklaşık 2 bin 800 yıllık bir kemik flüt bulundu. Gövdeye bağlanan başlık kısmı korunmuş durumda.
Bu flüt neden önemli?
Kültür ve Turizm Bakanlığına göre flüt, 160 yılı aşkın Troya kazıları tarihinde bulunan ilk ve tek müzik aleti. Organik malzemeden yapılan çalgılar nadiren günümüze ulaşıyor.
Flüt hangi döneme ait?
Bakanlık Arkaik Dönem'i yaklaşık MÖ 750-480 arasına tarihliyor; Kazı Başkanı Prof. Dr. Rüstem Aslan flütün MÖ 8. yüzyıla ait bir tabakada bulunduğunu belirtti.
İdol başı nerede ve ne zaman bulundu?
2026 kazı sezonunda, Troya II kent kapısı alanındaki bir yangın tabakasında bulundu. Yaklaşık 4 bin 500 yıllık eser MÖ 2500 civarına tarihleniyor.
Buluntular nerede sergilenecek?
Her iki eser de Troya Müzesi envanterine kaydedildi. Sergilenme tarihi henüz açıklanmadı.
Troya kazılarını kim yürütüyor?
2026 sezonu kazıları Bakanlık izniyle, “Geleceğe Miras” Projesi kapsamında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi tarafından Prof. Dr. Rüstem Aslan başkanlığında yürütüldü.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Troya'da 160 yılı aşkın kazı tarihinde ilk müzik aleti bulundu
- TRT Haber: Troya'da 160 yılı aşkın kazı tarihinin ilk müzik aleti bulundu
- UNESCO Dünya Mirası: Archaeological Site of Troy
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
