Türkiye'nin uzay ve havacılık faaliyetlerine önümüzdeki üç yılda yaklaşık 92,1 milyar lira kaynak ayrılması öngörülüyor. Anadolu Ajansı'nın 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve bütçe gerekçesinden derlediği bilgilere göre bu alandaki program ödeneği, 2026'daki yaklaşık 8,7 milyar liradan 2027'de 24,6 milyar liraya çıkıyor. Bütçe gerekçesinde, TÜBİTAK UZAY'ın geliştirdiği Ay aracının 2027'de fırlatılmasının planlandığı da yer alıyor.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? 2027 bütçe teklifinde uzay ve havacılık programına 2027-2029 döneminde toplam yaklaşık 92,1 milyar lira ödenek öngörüldü.
- Kim? Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi; Ay misyonunda TÜBİTAK UZAY.
- Nerede? Türkiye.
- Ne zaman? Bilgiler 21 Ekim 2026'da Anadolu Ajansı tarafından aktarıldı; ödenekler 2027, 2028 ve 2029 yıllarını kapsıyor.
- Nasıl? Program ödeneği 2027'de 24,6 milyar, 2028'de 30,6 milyar, 2029'da 37 milyar lira olarak planlandı.
- Neden önemli? Bütçe, Ay misyonu, yerli uydular ve uzay teknolojileri gibi projelerin finansmanını belirliyor.
Yıllara göre ödenek
Bütçe gerekçesindeki rakamlara göre uzay ve havacılık programına 2026 yılı için ayrılan ödenek 8 milyar 729 milyon lira düzeyinde. 2027 için öngörülen tutar ise 24 milyar 587 milyon lira. Bu, bir önceki yıla göre yüzde 181,7'lik, yani yaklaşık üç katlık bir artış anlamına geliyor. Ödeneğin 2028'de 30 milyar 597 milyon liraya, 2029'da ise 36 milyar 954 milyon liraya çıkması planlanıyor. Üç yıllık toplam yaklaşık 92 milyar 138 milyon lira ediyor.
Bütçenin fonksiyonel sınıflandırmasında hava ulaşım tesislerinin yapım ve işletimine de ayrı bir kalem ayrılmış durumda. Bu kalem için 2027'de 18,7 milyar, 2028'de 23,9 milyar ve 2029'da 29,6 milyar lira öngörülüyor. Performans hedeflerinde ise havalimanlarındaki yolcu sayısının, doğrudan transit yolcular dahil 2027'de 272 milyon, 2028'de 282 milyon ve 2029'da 291 milyon olması hedefleniyor.
Ay misyonu ne aşamada?
Bütçe gerekçesinde en çok dikkat çeken başlıklardan biri Ay Araştırma Programı. TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirilen uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamlandı; sistem seviyesindeki çevresel testler sürüyor. Aracın yüzde 80'den fazlası yerli imkânlarla üretildi ve fırlatılmasının 2027'de yapılması planlanıyor.
Misyonun bilimsel hedefleri arasında Ay yörüngesinden görüntüleme yapılması ve bilimsel veri toplanması bulunuyor. Bunun yanı sıra yerli olarak geliştirilen hibrit itki sisteminin derin uzayda test edilmesi amaçlanıyor. Hibrit itki sistemleri, katı ve sıvı yakıt teknolojilerinin bir arada kullanıldığı roket motorlarını ifade ediyor. Böyle bir sistemin derin uzayda çalıştırılması, ileride yapılacak daha uzak görevler için de önemli bir deneyim sağlayacak.
Uydular ve insanlı uçuşlar
Bütçe gerekçesi, Milli Uzay Programı kapsamında yerli teknoloji üretimi, kritik uzay teknolojileri, ticarileştirme, araştırma-geliştirme ile test ve doğrulama altyapılarının destekleneceğini belirtiyor. Yer gözlem alanında metre altı çözünürlükte görüntü alabilen İMECE uydusu öne çıkarılırken, haberleşme alanında Türkiye'nin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A'nın hizmette olduğu, Türksat 7A'nın ise geliştirme aşamasında bulunduğu kaydediliyor.
İnsanlı uzay faaliyetlerinde de 2024 yılı hatırlatılıyor: Alper Gezeravcı Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 13 deney gerçekleştirdi, Tuva Cihangir Atasever ise yörünge altı bir uçuşta 7 deneyi tamamladı. Türkiye ayrıca 5-9 Ekim 2026'da Antalya'da 77. Uluslararası Astronotik Kongresi'ne (IAC 2026) ev sahipliği yaptı.
Uzay limanı çalışmaları
Bütçe gerekçesinde yer alan bir diğer başlık uzay limanı projesi. Buna göre Türkiye Uzay Ajansı, Somali'de kurulması planlanan uzay limanına ilişkin çalışmaların koordinasyonunu yürütüyor. Ekvatora yakın konumdaki fırlatma noktaları, Dünya'nın dönüşünden daha fazla yararlanılabildiği için roket fırlatmalarında yakıt açısından avantaj sağlıyor.
Bütçe teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde önce Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, ardından Genel Kurul'da görüşülecek. Rakamlar, yasalaşma sürecinde yapılacak değişikliklere göre farklılık gösterebilir.
Sık sorulan sorular
Uzay ve havacılığa ne kadar bütçe ayrılıyor?
2027 bütçe teklifine göre program ödeneği 2027'de yaklaşık 24,6 milyar, 2028'de 30,6 milyar, 2029'da 37 milyar lira. Üç yıllık toplam yaklaşık 92,1 milyar lira.
Artış ne kadar?
2026'da yaklaşık 8,7 milyar lira olan ödenek, 2027'de yüzde 181,7 artışla yaklaşık üç katına çıkıyor.
Türkiye'nin Ay aracı ne zaman fırlatılacak?
Bütçe gerekçesine göre TÜBİTAK UZAY'ın geliştirdiği aracın 2027'de fırlatılması planlanıyor. Araç şu anda sistem seviyesinde çevresel testlerden geçiyor.
Ay misyonunun amacı nedir?
Ay yörüngesinden görüntüleme ve bilimsel veri toplamanın yanı sıra yerli hibrit itki sisteminin derin uzayda test edilmesi hedefleniyor.
Bu rakamlar kesin mi?
Hayır. Rakamlar bütçe teklifine ait; TBMM'deki görüşmeler sırasında değişiklik yapılabilir.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı: Türkiye'nin uzay ve havacılık faaliyetleri için gelecek 3 yılda 100 milyar liraya yakın ödenek
- T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı: Bütçe belgeleri
- TÜBİTAK UZAY
- Türkiye Uzay Ajansı
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (Kamu malı (NASA)).
